Bandaríkin áfram sterkur bandamaður

Það skiptir máli þegar valinn er nýr sendiherra þeirrar þjóðar sem við Íslendingar eigum hvað mest samskipti við. Jeffrey Ross Gunter tók nýlega við sem sendiherra Bandaríkjanna á Íslandi.

Hann virkar ákveðinn í fasi, sjálfsöruggur en einlægur. Það liggur vel á honum þegar hann sýnir glæsilegt húsnæði sendiráðsins við Engjateig. „Þetta er fyrsti fundurinn sem haldinn er hér,“ segir hann. Síðustu misseri hafa verið stórframkvæmdir við Engjateig þar sem nú rís nýtt sendiráð. Hnausþykkir öryggisveggir umlykja bygginguna og skothelt gler er í öllum gluggum. Sófasettin eru enn í plasti. Enn hefur formleg opnun ekki verið tilkynnt.

Ræturnar mikilvægar

Gunter er alinn upp á vesturströnd Bandaríkjanna. Eftir nám í Berkeley-háskóla útskrifaðist hann frá læknadeild háskólans í Suður-Kaliforníu með húðlækningar sem sérgrein.

Rætur hans má rekja til hafnarborgarinnar Ódessu í Úkraínu og til borgarinnar Minsk í Hvíta-Rússlandi. „Margir forfeður mínir fórust í helförinni.“ Hann segist hafa hitt eiginkonu sína, sem nú er látin, í Ísrael. „Ég var í læknanámi þar. Hún flutti til Ísrael sem hjúkrunarkona og hitti þar læknastúdentinn. Hann bjó á annarri hæðinni en hún á þeirri þriðju.“ Þau eignuðust tvö börn sem eru nú um tvítugt og í námi í Bandaríkjunum.

Hann var prófessor í klínískri húðsjúkdómafræði við háskólann í Suður-Kaliforníu og yfirlæknir í húðlækningum við USC Medical Center.

Virkur Repúblikani

Gunter hefur starfað fyrir Repúblikanaflokkinn í Bandaríkjunum og setið sem formaður bandalags gyðinga innan flokksins. „Ég er úr Demókratafjölskyldu. Það er hefðbundið að innflytjendur gyðinga styðji þá. Ég trúi á einstaklinginn og að einstaklingar sjálfir viti betur en stjórnvöld hvað sé þeim fyrir bestu og hverjar væntingar þeirra séu. Auðvitað þarf að samþykka leiðsögn og við höfum áhrif hvert á annað en einstaklingsfrelsi er mér mikilvægt.“ Þetta skilaði sér inn í starf innan Repúblikanaflokksins. „Mér fannst að þessi viðhorf hefðu sterkari rödd við borðið.“

„En ég er ekki hér sem fulltrúi Repúblikana eða Demókrata. Ég er hér sem fulltrúi allra Bandaríkjamanna. Sem sendiherra er ég hér að verja velmegun allra Bandaríkjamanna.“

Stuðningsmaður Trumps

Hann segir að það sé eiginkonu hans að þakka að hann sé nú í þessum sporum. Í júní 2015 hafði hún, þá mjög veik að berjast við krabbamein, séð Trump tilkynna framboð sitt. „Konan mín var góð í að meta sannleiksgildi hlutanna. Hún sagði mér að það kynni að hljóma undarlega en hún kynni vel við Donald Trump. Þegar ég spurði hana af hverju sagðist hún telja að hann segði satt. Þú kannt ef til vill ekki við stefnu hans, stíl eða annað, en að heyra þetta frá konu minni hafði mikil áhrif á mig.“

Gunter segist hafa heyrt efasemdir í garð Trumps en hann vildi fylgja sannfæringu sinni og studdi því Trump í kosningabaráttunni 2016 og starfaði með undirbúningsteymi Trumps eftir kosningarnar. „Ég var svo lánsamur að eftir mér hafði verið tekið í kosningabaráttunni og að ég hefði verið farsæll í viðskiptum. Ég kann því vel hvernig stjórnvöld hvetja menn með farsælan feril og ólíkan bakgrunn til þátttöku í utanríkisþjónustunni.“

Eftir að Trump náði kjöri hafði fólk innan Repúblikanaflokksins samband við hann. Þau horfðu til forystuhæfileika hans og farsæls viðskiptaferils. Hann var því kallaður í viðtal þar sem stungið var upp á því við hann að verða sendiherra á Íslandi. Hann hafði aldrei komið til landsins en þekkti mörg Evrópuríki vel.

„Ég var mjög stoltur af þessu boði. Ég hlustaði fyrst með athygli og þakkaði fyrir mig. En því meira sem ég hugsaði um Ísland, því lánsamari fannst mér ég vera. Þetta var mér mikill heiður. En í sannleika sagt er eitt að lesa um landið og ræða við fólk um landið og annað að búa á Íslandi og kynnast fólki hér.“

Móttökurnar góðar

Hann segir að fyrstu kynni hafi verið góð. Hann hefur bæði fundað með utanríkisráðherra og fjölda fólks úr viðskiptalífinu og heilbrigðiskerfinu.

„Að hugsa til þess að land ykkar með tæplega 350.000 íbúa skuli taka á móti 700.000 Ameríkönum sem heimsækja landið ár hvert með svo hýrlegum og auðmjúkum hætti segir mér margt um þjóðina.“

En hvað hefur hann séð til þessa af landinu? 

„Ég er búinn að sjá goshveri og fossa en á eftir að fara mun víðar.“ Hann segist heppinn að hafa með sér í sendiráðinu fólk sem þykir vænt um landið og elskar dvölina hér.

Varnarsamstarfið mikilvægt

Á fundum Mikes Pompeo utanríkisráðherra með ráðamönnum fyrr á árinu var rætt um að vinna að viðskiptasamráði ríkjanna. Gunter segir að tíminn verði að leiða í ljós með hvaða hætti þetta samráð verði þróað og á hvaða atvinnugreinar verði lagðar áherslur. Hann segir að samskiptin verði meiri vegna þessa og meira af mikilvægum heimsóknum.

Öryggis- og varnarsamstarf hefur verið fyrirferðarmikið í samskiptum þjóðanna í áratugi. Þetta samstarf hefur á undanförnum árum verið þróað og nær það til mun fleiri þátta en áður, allt frá málefnum norðurslóða til stríðsins gegn hryðjuverkum.

Gunter leggur áherslu á að þrátt fyrir þessar breyttu aðstæður standi varnarskuldbindingar Bandaríkjanna gagnvart Íslandi á grundvelli varnarsamningsins óhaggaðar. „Ég ætla að vitna til orða Bjarna Benediktssonar, utanríkisráðherra Íslands, sem hann lét falla í Washington 1949, við undirritun Atlantshafssáttmálans: „Þjóðir þær, sem nú eru að ganga í þetta nýja bræðralag, eru að mörgu leyti ólíkar hver annarri. Sumar þeirra eru hinar mestu og voldugustu í heimi, aðrar eru smáar og lítils megandi. …Allir trúum við á vinsamlega samvinnu þjóða í milli – allir óskum við heiminum friðar og mannkyninu velferðar.“

Gunter segist vilja gera orð Bjarna að sínum. „Við deilum með Íslendingum gildum og heimssýn. Við höfum djúpa trú á lýðræði, frjálsu athafnalífi, mannréttindum og frelsi fjölmiðla. Saman geta þjóðirnar klifið mörg fjöll tækifæranna.“