Alþjóðleg eftirlitsnefnd lýsir áhyggjum sínum af heilbrigðismálum í fangelsum landsins Elín Margrét Böðvarsdóttir og Vésteinn Örn Pétursson skrifa 4. júlí 2019 18:02 Nefndin lýsti sérstaklega áhyggjum af ofbeldi milli fanga á Litla-Hrauni, sem í skýrslunni er sagt tengjast fíkniefnum innan veggja fangelsisins. VÍSIR/VILHELM Skýrsla sem unnin var af Evrópunefnd um pyndingar og ómannlega eða vanvirðandi meðferð eða refsingu, eða pyntinganefnd Evrópuráðsins, um aðbúnað í fjórum íslenskum fangelsum leiðir í ljós að aðbúnaður fanga er að mestu leyti góður. Þó séu atriði sem megi bæta, og hafa jafnvel verið í ólestri í lengri tíma. Eftirlitsnefnd á vegum Evrópunefndarinnar heimsótti Ísland á dögunum 17. – 24. maí. Þetta er fimmta heimsókn slíkrar eftirlitsnefndar hingað til lands. Nefndin hefur áður heimsótt fangelsið á Akureyri, Kvíabryggju og Litla-Hraun, líkt og var gert í þessari eftirlitsferð. Þá var fangelsið á Hólmsheiði heimsótt í fyrsta sinn í þessari ferð.Áhyggjur vegna langvarandi aðgerðarleysis í ákveðnum málaflokkum Í skýrslunni lýsir eftirlitsnefndin meðal annars áhyggjum sínum vegna þeirra litlu aðgerða sem gripið hefur verið til varðandi athugasemdir sem nefndin hefur lengi haldið á lofti. Sumar þeirra ná allt aftur til fyrstu heimsóknarinnar fyrir 26 árum. Þar á meðal er krafan um að tekið verði á eiturlyfja- og áfengisfíkn í fangelsum, heilbrigðisþjónustu fyrir fanga og lagalegir fyrirvarar um sjúkrahúsvistun gegn vilja einstaklings á geðdeild. Þá gerir eftirlitsnefndin ofbeldi á milli fanga á Litla-Hrauni að umfjöllunarefni í skýrslunni, og segir raunar að ofbeldið sem um ræðir sé bersýnilega tengt fíkniefnum innan fangelsisins. Þá segir að þrátt fyrir tilraunir starfsfólks til þess að bregðast við ofbeldinu, með því að skilja fanga í sundur og beita öðrum úrræðum, sé ljóst að ekki hafi verið tekið almennilega á rót vandans.Gluggalausir klefar á Akureyri óásættanlegir Eftirlitsnefndin lýsir einnig miklum áhyggjum sínum af gluggalausum klefum á Akureyri, þar sem gæsluvarðhaldsföngum hefur verið haldið í einangrun í allt að 14 daga. „Þetta er óásættanlegt. Nefndin krefst þess að íslensk yfirvöld staðfesti innan mánaðar að þessir klefar hafi verið teknir úr notkun og að allir gæsluvarðhaldsfangar á Akureyri verði vistaðir í klefum með viðunandi aðgang að náttúrulega ljósi,“ segir í skýrslunni. Þess má geta að í svari Dómsmálaráðuneytisins við fyrirspurn fréttastofu kemur fram að þegar sé búið að bregðast við athugasemdum er snúa að gluggalausu klefunum og notkun þeirra verið hætt. Alvarlegustu áhyggjurnar af heilbrigðisþjónustu í fangelsum Mestar áhyggjur hefur eftirlitsnefndin af stöðu heilbrigðisþjónustu innan fangelsa landsins. Fjöldi og viðvera heilbrigðisstarfsmanna í fangelsunum fjórum sé einfaldlega ófullnægjandi, sérstaklega á Hólmsheiði og Litla-Hrauni. Þá er bent á að þrátt fyrir tilmæli nefndarinnar frá 1993 er engin kerfisbundin eða tilbúin læknisfræðileg skimun á nýjum föngum, þar á meðal leit að áverkum og smitandi sjúkdómum. „Þetta er ekki aðeins óásættanlegt með það fyrir augum að koma í veg fyrir illa meðferð heldur einnig hættulegt frá lýðheilsusjónarmiði.“ Nefndin lýsir einnig verulegum áhyggjum vegna skorts á aðgengi fanga að sérfræðilæknum, þar á meðal tannlæknum en sérstaklega geðlæknum og aðstoð lútandi að geðheilsu. Andlega veikir fangar fái því ekki þá meðferð sem þeir þarfnast, til að mynda vistun á geðsjúkrahúsi.Kalla eftir aðgerðaráætlun vegna fíkniefna Nefndin segir íslensk fangelsi skorta yfirgripsmikla áætlum um hvernig taka skuli á fíkniefnum í umferð innan veggja fangelsanna. Því kallar nefndin eftir því að innan þriggja mánaða hafi stjórnvöld lagt fram áætlun um hvernig sjá skulu föngum fyrir viðunandi heilbrigðisþjónustu og hvernig tækla eigi fíkniefni innan fangelsanna. Eins lýsti nefndin yfir áhyggjum sínum af því að fangelsisyfirvöld hér á landi hafi ekki tekið nógu vel á meirihluta þeirra vankanta sem nefndir hafa verið í fyrri skýrslum. Til að mynda í tilfelli laga um sjúkrahúsvistun gegn vilja fólks. Ekki sé nægileg varúð í löggjöf þar að lútandi og hún því ófullnægjandi. Segir athugasemdir skýrslunnar réttar og segir stjórnvöld þurfa að bregðast við Páll Winkel fangelsismálastjóri segist vera sammála því sem fram kemur í skýrslunni og þeim athugasemdum sem þar eru gerðar. Nefnir hann í því samhengi það sem betur mætti fara er varðar geðheilbrigðisþjónustu og meðferðarúrræði fyrir fanga.Páll Winkel hefur lengi lýst áhyggjum af lakri heilbrigðisþjónustu í íslenskum fangelsum.Fréttablaðið/Anton Brink„Það eru atriði í skýrslunni sem þarf að bregðast við og til þess þurfa stjórnvöld í heild að bregðast við,“ segir Páll í samtali við fréttastofu. Hann segir að Fangelsismálastofnun og dómsmálaráðuneytið hafi þegar brugðist við þeim athugasemdum sem gerðar hafi verið í fyrri skýrslum, að því leiti sem stofnanirnar gátu gert einhliða. Til að mynda hafi gluggalaus fangaklefi verið tekinn úr notkun og búið sé að loka þeim fangelsum þar sem aðbúnaður var óviðunandi. „Mér heyrist á öllum að það sé ríkur vilji til þess að bregðast við þessum athugasemdum,“ segir Páll. Fangelsismál Heilbrigðismál Mest lesið Lögreglustjóri tilkynntur fyrir ofbeldi og áreitni á þorrablóti Innlent Hvetja fólk til að fara fyrr heim vegna veðurs Veður „Svo sprakk rúðan og glerbrot út um allt í bílnum“ Innlent Vissi alltaf að sonurinn myndi ekki þrífast í skólakerfinu Innlent Fallast ekki á svör borgarinnar og vilja „friðarviðræður“ Innlent Tólf sagt upp hjá Sjúkratryggingum Innlent Þá var hægt að lækka fargjöld um 51 prósent Innlent Átti að fá smáaura fyrir sögulegt smygl Innlent Enn óvíst hvar miðja bakkans lendir Innlent Biðla til fólks að vera undirbúið undir vetrarfærð á morgun Innlent Fleiri fréttir Ráðaleysi, viðvörun og hetjusaga Yrði glaður að fá Ísland í ESB: Atkvæðagreiðsla á næstu mánuðum Fékk Prins Póló: „Pabbi þetta er fyrir þig“ Enginn meðalmaður eða meðalkona til í alvörunni Maðurinn grunaður um manndráp á Kársnesi áfram í haldi Tólf sagt upp hjá Sjúkratryggingum Yfir hundrað þúsund gert kröfu: „Réttlæti skal ná fram að ganga“ Þá var hægt að lækka fargjöld um 51 prósent Tæp sextíu prósent landsmanna vilja banna sjókvíaeldi Sjálfstæðisflokkurinn ekki í samkeppni og „alveg slök“ í Miðflokknum Einar fundar með borginni um málefni miðborgar Átti að fá smáaura fyrir sögulegt smygl Þjónustubátur sökk í Tálknafjarðarhöfn Lögreglustjóri tilkynntur fyrir ofbeldi og áreitni á þorrablóti Enn óvíst hvar miðja bakkans lendir Snjókomubakkinn nálgast borgina Vissi alltaf að sonurinn myndi ekki þrífast í skólakerfinu Ellefu í framboði í prófkjöri Pírata Býður sig fram í embætti varaformanns VG Hálfs árs fangelsi fyrir að berja mann með bifhjólakeðju Rúmar sex hundruð milljónir til sjö stjórnmálaflokka Rúta út af vegi í Fagradal og fleiri í vanda í hvassviðrinu Þau skipa lista Sjálfstæðisflokksins á Akureyri Þrjár stúlkur réðust á eina Fangavörður sendur í leyfi Fallast ekki á svör borgarinnar og vilja „friðarviðræður“ Vantrauststillagan sýni vanhæfni meirihluta Vöku Biðla til fólks að vera undirbúið undir vetrarfærð á morgun „Svo sprakk rúðan og glerbrot út um allt í bílnum“ Ný bráðamóttaka að taka á sig mynd Sjá meira
Skýrsla sem unnin var af Evrópunefnd um pyndingar og ómannlega eða vanvirðandi meðferð eða refsingu, eða pyntinganefnd Evrópuráðsins, um aðbúnað í fjórum íslenskum fangelsum leiðir í ljós að aðbúnaður fanga er að mestu leyti góður. Þó séu atriði sem megi bæta, og hafa jafnvel verið í ólestri í lengri tíma. Eftirlitsnefnd á vegum Evrópunefndarinnar heimsótti Ísland á dögunum 17. – 24. maí. Þetta er fimmta heimsókn slíkrar eftirlitsnefndar hingað til lands. Nefndin hefur áður heimsótt fangelsið á Akureyri, Kvíabryggju og Litla-Hraun, líkt og var gert í þessari eftirlitsferð. Þá var fangelsið á Hólmsheiði heimsótt í fyrsta sinn í þessari ferð.Áhyggjur vegna langvarandi aðgerðarleysis í ákveðnum málaflokkum Í skýrslunni lýsir eftirlitsnefndin meðal annars áhyggjum sínum vegna þeirra litlu aðgerða sem gripið hefur verið til varðandi athugasemdir sem nefndin hefur lengi haldið á lofti. Sumar þeirra ná allt aftur til fyrstu heimsóknarinnar fyrir 26 árum. Þar á meðal er krafan um að tekið verði á eiturlyfja- og áfengisfíkn í fangelsum, heilbrigðisþjónustu fyrir fanga og lagalegir fyrirvarar um sjúkrahúsvistun gegn vilja einstaklings á geðdeild. Þá gerir eftirlitsnefndin ofbeldi á milli fanga á Litla-Hrauni að umfjöllunarefni í skýrslunni, og segir raunar að ofbeldið sem um ræðir sé bersýnilega tengt fíkniefnum innan fangelsisins. Þá segir að þrátt fyrir tilraunir starfsfólks til þess að bregðast við ofbeldinu, með því að skilja fanga í sundur og beita öðrum úrræðum, sé ljóst að ekki hafi verið tekið almennilega á rót vandans.Gluggalausir klefar á Akureyri óásættanlegir Eftirlitsnefndin lýsir einnig miklum áhyggjum sínum af gluggalausum klefum á Akureyri, þar sem gæsluvarðhaldsföngum hefur verið haldið í einangrun í allt að 14 daga. „Þetta er óásættanlegt. Nefndin krefst þess að íslensk yfirvöld staðfesti innan mánaðar að þessir klefar hafi verið teknir úr notkun og að allir gæsluvarðhaldsfangar á Akureyri verði vistaðir í klefum með viðunandi aðgang að náttúrulega ljósi,“ segir í skýrslunni. Þess má geta að í svari Dómsmálaráðuneytisins við fyrirspurn fréttastofu kemur fram að þegar sé búið að bregðast við athugasemdum er snúa að gluggalausu klefunum og notkun þeirra verið hætt. Alvarlegustu áhyggjurnar af heilbrigðisþjónustu í fangelsum Mestar áhyggjur hefur eftirlitsnefndin af stöðu heilbrigðisþjónustu innan fangelsa landsins. Fjöldi og viðvera heilbrigðisstarfsmanna í fangelsunum fjórum sé einfaldlega ófullnægjandi, sérstaklega á Hólmsheiði og Litla-Hrauni. Þá er bent á að þrátt fyrir tilmæli nefndarinnar frá 1993 er engin kerfisbundin eða tilbúin læknisfræðileg skimun á nýjum föngum, þar á meðal leit að áverkum og smitandi sjúkdómum. „Þetta er ekki aðeins óásættanlegt með það fyrir augum að koma í veg fyrir illa meðferð heldur einnig hættulegt frá lýðheilsusjónarmiði.“ Nefndin lýsir einnig verulegum áhyggjum vegna skorts á aðgengi fanga að sérfræðilæknum, þar á meðal tannlæknum en sérstaklega geðlæknum og aðstoð lútandi að geðheilsu. Andlega veikir fangar fái því ekki þá meðferð sem þeir þarfnast, til að mynda vistun á geðsjúkrahúsi.Kalla eftir aðgerðaráætlun vegna fíkniefna Nefndin segir íslensk fangelsi skorta yfirgripsmikla áætlum um hvernig taka skuli á fíkniefnum í umferð innan veggja fangelsanna. Því kallar nefndin eftir því að innan þriggja mánaða hafi stjórnvöld lagt fram áætlun um hvernig sjá skulu föngum fyrir viðunandi heilbrigðisþjónustu og hvernig tækla eigi fíkniefni innan fangelsanna. Eins lýsti nefndin yfir áhyggjum sínum af því að fangelsisyfirvöld hér á landi hafi ekki tekið nógu vel á meirihluta þeirra vankanta sem nefndir hafa verið í fyrri skýrslum. Til að mynda í tilfelli laga um sjúkrahúsvistun gegn vilja fólks. Ekki sé nægileg varúð í löggjöf þar að lútandi og hún því ófullnægjandi. Segir athugasemdir skýrslunnar réttar og segir stjórnvöld þurfa að bregðast við Páll Winkel fangelsismálastjóri segist vera sammála því sem fram kemur í skýrslunni og þeim athugasemdum sem þar eru gerðar. Nefnir hann í því samhengi það sem betur mætti fara er varðar geðheilbrigðisþjónustu og meðferðarúrræði fyrir fanga.Páll Winkel hefur lengi lýst áhyggjum af lakri heilbrigðisþjónustu í íslenskum fangelsum.Fréttablaðið/Anton Brink„Það eru atriði í skýrslunni sem þarf að bregðast við og til þess þurfa stjórnvöld í heild að bregðast við,“ segir Páll í samtali við fréttastofu. Hann segir að Fangelsismálastofnun og dómsmálaráðuneytið hafi þegar brugðist við þeim athugasemdum sem gerðar hafi verið í fyrri skýrslum, að því leiti sem stofnanirnar gátu gert einhliða. Til að mynda hafi gluggalaus fangaklefi verið tekinn úr notkun og búið sé að loka þeim fangelsum þar sem aðbúnaður var óviðunandi. „Mér heyrist á öllum að það sé ríkur vilji til þess að bregðast við þessum athugasemdum,“ segir Páll.
Fangelsismál Heilbrigðismál Mest lesið Lögreglustjóri tilkynntur fyrir ofbeldi og áreitni á þorrablóti Innlent Hvetja fólk til að fara fyrr heim vegna veðurs Veður „Svo sprakk rúðan og glerbrot út um allt í bílnum“ Innlent Vissi alltaf að sonurinn myndi ekki þrífast í skólakerfinu Innlent Fallast ekki á svör borgarinnar og vilja „friðarviðræður“ Innlent Tólf sagt upp hjá Sjúkratryggingum Innlent Þá var hægt að lækka fargjöld um 51 prósent Innlent Átti að fá smáaura fyrir sögulegt smygl Innlent Enn óvíst hvar miðja bakkans lendir Innlent Biðla til fólks að vera undirbúið undir vetrarfærð á morgun Innlent Fleiri fréttir Ráðaleysi, viðvörun og hetjusaga Yrði glaður að fá Ísland í ESB: Atkvæðagreiðsla á næstu mánuðum Fékk Prins Póló: „Pabbi þetta er fyrir þig“ Enginn meðalmaður eða meðalkona til í alvörunni Maðurinn grunaður um manndráp á Kársnesi áfram í haldi Tólf sagt upp hjá Sjúkratryggingum Yfir hundrað þúsund gert kröfu: „Réttlæti skal ná fram að ganga“ Þá var hægt að lækka fargjöld um 51 prósent Tæp sextíu prósent landsmanna vilja banna sjókvíaeldi Sjálfstæðisflokkurinn ekki í samkeppni og „alveg slök“ í Miðflokknum Einar fundar með borginni um málefni miðborgar Átti að fá smáaura fyrir sögulegt smygl Þjónustubátur sökk í Tálknafjarðarhöfn Lögreglustjóri tilkynntur fyrir ofbeldi og áreitni á þorrablóti Enn óvíst hvar miðja bakkans lendir Snjókomubakkinn nálgast borgina Vissi alltaf að sonurinn myndi ekki þrífast í skólakerfinu Ellefu í framboði í prófkjöri Pírata Býður sig fram í embætti varaformanns VG Hálfs árs fangelsi fyrir að berja mann með bifhjólakeðju Rúmar sex hundruð milljónir til sjö stjórnmálaflokka Rúta út af vegi í Fagradal og fleiri í vanda í hvassviðrinu Þau skipa lista Sjálfstæðisflokksins á Akureyri Þrjár stúlkur réðust á eina Fangavörður sendur í leyfi Fallast ekki á svör borgarinnar og vilja „friðarviðræður“ Vantrauststillagan sýni vanhæfni meirihluta Vöku Biðla til fólks að vera undirbúið undir vetrarfærð á morgun „Svo sprakk rúðan og glerbrot út um allt í bílnum“ Ný bráðamóttaka að taka á sig mynd Sjá meira