Stórviðburður í Reykjavík á morgun fyrir flugáhugamenn

Ellefu flugvélar frá árum síðari heimstyrjaldarinnar eru væntanlegar í hópflugi til Reykjavíkur síðdegis á morgun, mánudag. Þetta eru allt svokallaðir „þristar“ á leið frá Bandaríkjunum til Evrópu til að taka þátt í viðburðum í tilefni þess að 75 ár eru frá innrásinni í Normandí árið 1944 og 70 ár frá loftbrúnni til Berlínar, sem hófst í júní 1948 og lauk í maí 1949.

Þótt búist sé við vélunum eftir miðjan dag á morgun ríkir óvissa um tímasetningar, samkvæmt upplýsingum frá flugþjónustunni ACE FBO, sem annast afgreiðslu þeirra hérlendis. Þannig er hópflugið mjög háð veðri og vindum en veðurspá á Grænlandi, þaðan sem vélarnar koma í þessum áfanga, þótti tvísýn í dag. 

Áformað er að flugflotanum verði lagt norðan við Loftleiðahótelið. Stefnt er að því að almenningi gefist kostur á að skoða vélarnar á þriðjudag. Áætlað er að þær fljúgi áfram til Skotlands á miðvikudag.

Fyrir flugáhugamenn er þetta sannkallaður hvalreki og minnast menn þess ekki að viðlíka atburður hafi áður gerst í fluginu hérlendis, hvorki að svo margar vélar af þessari tegund hafi áður flogið saman í einum hópi til Íslands né að svo margir og gamlir „öldungar“ flugsins hafi lent áður hérlendis á sama degi. 

Þannig segir flugáhugamaðurinn Pétur P. Johnson að á stríðsárunum hafi þristar yfirleitt ekki verið fleiri en tveir og tveir saman í flugi yfir hafið til Íslands, en telur hugsanlegt að finna megi dæmi um að minni orustuvélum hafi verið flogið saman í svo stórum hópum til landsins.

Forsmekkinn mátti sjá á Reykjavíkurflugvelli í kvöld þegar DC-3 vélin „Clipper Tabitha May“ lenti þar klukkan 18.10 eftir flug frá Narsarsuaq. Hún er einskonar undanfari hópsins. Stefnt er að því að hún haldi áfram för sinni áleiðis til Bretlands klukkan 10 í fyrramálið til að taka þátt í flugsýningum á Duxford-flugminjasafninu norðan við London fram til 1. júní. 

Flugvélin verður síðan í Normandí fram til 10. júní en þar ná hátíðahöldin hámarki á D-deginum 6. júní. Á tímabilinu frá 10. – 18. júní tekur vélin þátt í viðburðum tengdum loftbrúnni til Berlínar. 

Clipper Tabitha May var smíðuð árið 1945 fyrir bandaríska herinn, sem seldi hana ónotaða til einkaaðila og var hún nýtt í atvinnuflugi allt fram til ársins 1995. Síðar eignuðust áhugamenn um sögu Pan Am-flugfélagsins vélina, gerðu hana upp og máluðu í litum félagsins, eins og þeir voru á stríðsárunum. 

Ráðamenn Þristavinafélagsins vonast til að hægt verði að fljúga íslenska þristinum Páli Sveinssyni frá Akureyri til Reykjavíkur á morgun til heiðurs flugflotanum. Það er þó háð því að flugvirkjum takist í tæka tíð að lagfæra olíuleka á öðrum hreyflinum, að sögn Tómasar Dags Helgasonar, formanns Þristavinafélagsins. 

Fræðast má um leiðangurinn á heimasíðu D-Day Squadron.