Fá Nóbelsverðlaun fyrir uppgötvun á ljósstýrðri erfðatækni Silja Rún Sigurbjörnsdóttir skrifar 5. október 2026 09:39 Deisseroth, Hegemann og Nagel fengu Nóbelsverðlaunin. Sænska vísindaakademían hefur veitt þeim Karl Deisseroth, Peter Hegemann og Georg Nagel Nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði í ár. Þeir hljóta verðlaunin fyrir uppgötvanir sínar á ljósstýrðum jónagöngum og ljósörvun. Vísindamennirnir þrír fá verðlaunin fyrir uppgötvun sína á ljósstýrðri erfðatækni (e. optogenetics). Í tilkynningu nefndarinnar er því lýst sem aðferð sem gerir kleift að sýna hvernig taugafrumur móta minningar, tilfinningar og hegðun í heila. „Peter Hegemann og Georg Nagel uppgötvuðu einstakt prótein, channelrhodopsin, í einfruma þörungi. Karl Deisseroth umbreytti próteininu í ljósstýrðan rofa fyrir taugafrumur. Verðlaunahafarnir hafa lagt grunninn að nýju tímabili í taugavísindum,“ segir í tilkynningunni. Með því að nota þessa ljósstýrðu erfðatækni er hægt að afhjúpa taugarásir sem stjórna tilteknum minningum, tilfinningum og hegðun sem skipta máli fyrir tauga- og geðsjúkdóma. Í klínískum lækningum er hægt að nota aðferðina í tilraunum til að endurheimta sjón hjá fólki með sjónskerðingu. Deisseroth er við Howard Hughes Medical Institute í Stanford-háskóla, Hegemann við Humboldt-háskólann í Berlín og Nagel við Wurzburg-háskólann í Þýskalandi. Á síðasta ári fengu Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell og Shimon Sakaguchi Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði fyrir uppgötvanir sínar varðandi útþol á sviði ónæmisrannsóknar. Nóbelsverðlaun Vísindi Svíþjóð Mest lesið Íslenskir karlmenn flytji inn konur og haldi þeim sem kynlífsþrælum Innlent Athafnamaður sagður handtekinn í Leifsstöð Innlent Slitu samstarfinu vegna trúnaðarbrests „sem ekki var hægt að líta framhjá“ Innlent Handtekin í Bandaríkjunum grunuð um njósnir Erlent Vann óvæntan sigur í fyrri umferðinni Erlent Meirihlutinn sprakk eftir fjóra mánuði Innlent Fluttu allar sprengjuflugvélar frá RAF Fairford Erlent Aldraður læknir sparkaði í flugfreyju Innlent Skólabörn sáu nakinn hótelgest úr skólastofunni Innlent Tveir komnir með höfuðið inn um gluggann Innlent Fleiri fréttir Fá Nóbelsverðlaun fyrir uppgötvun á ljósstýrðri erfðatækni Fluttu allar sprengjuflugvélar frá RAF Fairford Bein útsending: Hver hlýtur Nóbelsverðlaunin í læknisfræði? Höfðar mál gegn lögreglunni vegna húsleitarinnar Vann óvæntan sigur í fyrri umferðinni Boðaði óvænt þingkosningar á Spáni Stofnar „Ofurgreindarstjórnina“ þrátt fyrir ákall um hægari þróun Handtekin í Bandaríkjunum grunuð um njósnir Sýknaður eftir að hafa skotið mann til bana í dyragættinni Hyggst ná öllu landsvæðinu af Hútum Öryggisstjóri segir af sér hjá OpenAI Gerðu árás skömmu eftir að Þýskalandskanslari mætti Mennirnir sem létust voru feðgar Yfir fimm þúsund handteknir í frönsku stúdentamótmælunum Hluturinn sem fannst í sjónum reyndist meinlaus Rektor Cornell-háskóla rýfur þögnina Tveir látnir eftir skotárás í Noregi Fundið brak úr flugvélinni sem týndist á leið frá Bermúda Mikill viðbúnaður eftir að óþekktur hlutur fannst í sjónum Sjúkraflugvél týndist á leið frá Bermúda Þúsundir manna mótmæla í 50 borgum Samgöngur í lamasessi eftir enn eina árás á brú Veittist að flugstjóranum með öxi í tilraun til að fremja hryðjuverk Keyrði inn í mannfjölda norður af Sydney Sagðir undirbúa stórsókn gegn Hútum Menntaskólanemar mótmæla: Íslensk stúlka varð fyrir táragasi Syrgði Sovétríkin og hótaði notkun kjarnorkuvopna Fær umboðið í fangið fjórum dögum eftir uppgjöf Skipar sérstakan saksóknara vegna hópnauðgunar við Cornell-háskóla Boðaði ríkisstjórn á fund vegna mótmæla nemenda Sjá meira
Vísindamennirnir þrír fá verðlaunin fyrir uppgötvun sína á ljósstýrðri erfðatækni (e. optogenetics). Í tilkynningu nefndarinnar er því lýst sem aðferð sem gerir kleift að sýna hvernig taugafrumur móta minningar, tilfinningar og hegðun í heila. „Peter Hegemann og Georg Nagel uppgötvuðu einstakt prótein, channelrhodopsin, í einfruma þörungi. Karl Deisseroth umbreytti próteininu í ljósstýrðan rofa fyrir taugafrumur. Verðlaunahafarnir hafa lagt grunninn að nýju tímabili í taugavísindum,“ segir í tilkynningunni. Með því að nota þessa ljósstýrðu erfðatækni er hægt að afhjúpa taugarásir sem stjórna tilteknum minningum, tilfinningum og hegðun sem skipta máli fyrir tauga- og geðsjúkdóma. Í klínískum lækningum er hægt að nota aðferðina í tilraunum til að endurheimta sjón hjá fólki með sjónskerðingu. Deisseroth er við Howard Hughes Medical Institute í Stanford-háskóla, Hegemann við Humboldt-háskólann í Berlín og Nagel við Wurzburg-háskólann í Þýskalandi. Á síðasta ári fengu Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell og Shimon Sakaguchi Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði fyrir uppgötvanir sínar varðandi útþol á sviði ónæmisrannsóknar.
Nóbelsverðlaun Vísindi Svíþjóð Mest lesið Íslenskir karlmenn flytji inn konur og haldi þeim sem kynlífsþrælum Innlent Athafnamaður sagður handtekinn í Leifsstöð Innlent Slitu samstarfinu vegna trúnaðarbrests „sem ekki var hægt að líta framhjá“ Innlent Handtekin í Bandaríkjunum grunuð um njósnir Erlent Vann óvæntan sigur í fyrri umferðinni Erlent Meirihlutinn sprakk eftir fjóra mánuði Innlent Fluttu allar sprengjuflugvélar frá RAF Fairford Erlent Aldraður læknir sparkaði í flugfreyju Innlent Skólabörn sáu nakinn hótelgest úr skólastofunni Innlent Tveir komnir með höfuðið inn um gluggann Innlent Fleiri fréttir Fá Nóbelsverðlaun fyrir uppgötvun á ljósstýrðri erfðatækni Fluttu allar sprengjuflugvélar frá RAF Fairford Bein útsending: Hver hlýtur Nóbelsverðlaunin í læknisfræði? Höfðar mál gegn lögreglunni vegna húsleitarinnar Vann óvæntan sigur í fyrri umferðinni Boðaði óvænt þingkosningar á Spáni Stofnar „Ofurgreindarstjórnina“ þrátt fyrir ákall um hægari þróun Handtekin í Bandaríkjunum grunuð um njósnir Sýknaður eftir að hafa skotið mann til bana í dyragættinni Hyggst ná öllu landsvæðinu af Hútum Öryggisstjóri segir af sér hjá OpenAI Gerðu árás skömmu eftir að Þýskalandskanslari mætti Mennirnir sem létust voru feðgar Yfir fimm þúsund handteknir í frönsku stúdentamótmælunum Hluturinn sem fannst í sjónum reyndist meinlaus Rektor Cornell-háskóla rýfur þögnina Tveir látnir eftir skotárás í Noregi Fundið brak úr flugvélinni sem týndist á leið frá Bermúda Mikill viðbúnaður eftir að óþekktur hlutur fannst í sjónum Sjúkraflugvél týndist á leið frá Bermúda Þúsundir manna mótmæla í 50 borgum Samgöngur í lamasessi eftir enn eina árás á brú Veittist að flugstjóranum með öxi í tilraun til að fremja hryðjuverk Keyrði inn í mannfjölda norður af Sydney Sagðir undirbúa stórsókn gegn Hútum Menntaskólanemar mótmæla: Íslensk stúlka varð fyrir táragasi Syrgði Sovétríkin og hótaði notkun kjarnorkuvopna Fær umboðið í fangið fjórum dögum eftir uppgjöf Skipar sérstakan saksóknara vegna hópnauðgunar við Cornell-háskóla Boðaði ríkisstjórn á fund vegna mótmæla nemenda Sjá meira