Heita milljónum til að leysa fjölda morða og mannshvarfa Samúel Karl Ólason skrifar 25. ágúst 2026 11:20 Frá mótmælum í Seattle árið 2019, þegar fólk af frumbyggjaættum mótmælti aðgerðaleysi yfirvalda vegna myrtra og týndra kvenna. AP/Ted S. Warren Forsvarsmenn Alríkislögreglu Bandaríkjanna (FBI) hafa heitið 25 þúsund dala (um þrjár milljónir króna) lágmarksverðlaunum fyrir upplýsingar í málum tuga manna og kvenna af frumbyggjaættum sem hafa horfið eða verið myrt. Tæplega 1.500 slík mál voru óleyst í Bandaríkjunum í lok síðasta árs en ofbeldi hefur lengi leikið samfélög fólks af frumbyggjaættum vestanhafs grátt. Verðlaunaveitingarnar eiga að ná til rúmlega fimmtíu óleystra mála. Flest þeirra eru minna en tíu ára gömul en nokkur ná langt aftur í tímann, samkvæmt AP fréttaveitunni. Fjölskyldumeðlimir fórnarlamba og sérfræðingar segjast í samtali við blaðamenn efast um að verðlaunaféð dugi til. Innan samfélags fólks af frumbyggjaættum sé mjög lítið traust til alríkisyfirvalda. FBI og ráðuneyti málefna fólks af frumbyggjaættum sjá um rannsóknir glæpa á verndarsvæðum Bandaríkjanna. Þau eru nærri því tvö hundruð talsins og má finna víðs vegar um vestanverð Bandaríkin. Á ensku eru þessi svæði kölluð „Indian country“. Þann tíunda ágúst var stofnaður listi yfir týnt fólk af frumbyggjaættum í Nýju Mexíkó og á yfirráðasvæði Navajo-þjóðarinnar. Það er liður í áætlun yfirvalda sem snýst um að ná betur utan um umfang vandans á landsvísu. Á listanum fyrir Nýju Mexíkó og Navajo eru 206 nöfn. Frá því hann var stofnaður hafa átta nöfn verið fjarlægð af honum en tólf hefur verið bætt við. Í lok síðasta árs mátti sjá á gögnum FBI að í Bandaríkjunum voru rétt tæplega 1.500 óleyst mál sem snúa að týndu fólki af frumbyggjaættum. Efast um árangur Mary Kathryn Nagle, sem tilheyrir Cherokee-þjóðinni í Oklahoma og er lögmaður margra skyldmenna fólks sem er týnt, sagði í samtali við blaðamann AP að starfsmenn FBI mæti reglulega til að rannsaka glæpi en fái litla aðstoð frá íbúum vegna takmarkaðs trausts og vegna þess að fólk óttast að vera refsað af öðrum innan samfélaganna. Hún vonast þó til þess að hærra verðlaunafé muni hjálpa og leiða til þess að einhver mál leysist. „Það er fólk þarna sem veit hvað kom fyrir skyldmenni okkar.“ Önnur kona sem rætt var við sagði að verðlaunafé í málum sem þessum hefði ítrekað ekki fengist greitt. „Mín skoðun er sú að innan verndarsvæðasamfélaga er fólk einstaklega tregt til að uppljóstra um glæpi vina eða ættingja til dómskerfis sem hefur ekki þjónað þeim vel,“ sagði Luana Ross hjá Háskólanum í Washington. Bræður myrtir Eitt málanna fimmtíu snýr að morði bræðranna Matthew og Philip Reagan. Þeir eru ekki af frumbyggjaættum en voru myrtir á verndarsvæði Navajo-þjóðarinnar árið 2020. Þeir voru á leið til Kaliforníu og ætluðu að koma við á Canyon de Chelly í Arizona í leiðinni. Talið er að GPS-tæki þeirra hafi sent þá eftir röngum vegi þar sem bíll þeirra festist í leðju. Þegar þeir voru á gangi í leit að aðstoð voru þeir skotnir til bana. Eiginkona eins þeirra sagði blaðamanni að hún teldi litlar líkur á því að hækkun verðlaunanna fyrir upplýsingar um morðingjana myndi leiða til einhvers. Það dygði ekki til að fá einhvern úr smáu samfélagi til að benda á svo grimmilega morðingja. „Þú þyrftir að heita einhverjum mikilli og alvöru vernd. Ég meina, þeir myrtu tvo menn grimmilega.“ Bandaríkin Erlend sakamál Mest lesið Kveiksþætti kippt út tímabundið Innlent Hildi og Inga Þór sagt upp Innlent Ráðin til þess að fremja ofbeldisbrot á Íslandi Innlent Rannsaka komu mögulegra launmorðingja hingað til lands Innlent Minnst 64 sagðir látnir í árekstri hraðlesta á Spáni Erlent Hafi ekki verið í formlegri heimsókn í moskunni Innlent Afkomendur síðasta böðuls á Íslandi búa enn á Illugastöðum Innlent Saslauskas og Sodys stálu 100 milljónum: Gucci-taska, dýrar dúnúlpur og 68 vitorðsmenn Innlent Kattahland og skítur á gólfum og upp eftir veggjum Innlent Telur starfsmenn hæfa til að meta stjórnsýslu yfirmanns síns Innlent Fleiri fréttir Stýrivextir óbreyttir og stutt í kosningar Skipverjar skemmtiferðaskips sitja fastir í Kambódíu Senda þúsund hermenn til Haítí eftir umsátur Kerfisvilla og mannleg mistök leitt til slyssins Fleiri gamalmenni en börn í Kína Sátu undir sögufyrirlestri Pútíns Báðir vilja mynda ríkisstjórn en ekki vinna með aröbum Minnst 64 sagðir látnir í árekstri hraðlesta á Spáni Opinberuðu lögbrot í kjúklingabúi með falinni myndavél Ted Bundy tengdur við 52 ára gamalt óleyst morð Meirihluti atkvæða talinn en enginn með þingmeirihluta Tekur við Bolsonaro opnum örmum Munda fallbyssurnar við landamærin Enginn skýr sigurvegari í útgönguspám Efins um „einkaframtak Norðmanna og Finna“ Tveir ákærðir vegna uppákomu við bandaríska herstöð á Englandi Ákæra Comey enn eina ferðina Stubb og Støre ræddu við Pútín Fóðruðu loftslagsvá aðeins minna en metárið á undan Kjörstaðir opnir í Ísrael Óljóst hver mun leiða ríkisstjórn Stúdenta í Serbíu Trump segir svindlað í brasilísku kosningunum Kosningar í Ísrael: Arabaflokkarnir gætu ráðið úrslitum Biskupar sjá eftir bænastund með Trump Fundu 31 byssu, Hitler-brjóstmynd og danskan fána Áhrifavaldar sektaðir fyrir að auglýsa veðmál Stór hluti Oxford Street orðinn göngugata Sagðir vilja fá Orbán til að stýra Sameinuðu þjóðunum Áfall fyrir Donald Trump og Vladimír Pútín Tókst ekki moða neitt úr miðjunni Sjá meira
Verðlaunaveitingarnar eiga að ná til rúmlega fimmtíu óleystra mála. Flest þeirra eru minna en tíu ára gömul en nokkur ná langt aftur í tímann, samkvæmt AP fréttaveitunni. Fjölskyldumeðlimir fórnarlamba og sérfræðingar segjast í samtali við blaðamenn efast um að verðlaunaféð dugi til. Innan samfélags fólks af frumbyggjaættum sé mjög lítið traust til alríkisyfirvalda. FBI og ráðuneyti málefna fólks af frumbyggjaættum sjá um rannsóknir glæpa á verndarsvæðum Bandaríkjanna. Þau eru nærri því tvö hundruð talsins og má finna víðs vegar um vestanverð Bandaríkin. Á ensku eru þessi svæði kölluð „Indian country“. Þann tíunda ágúst var stofnaður listi yfir týnt fólk af frumbyggjaættum í Nýju Mexíkó og á yfirráðasvæði Navajo-þjóðarinnar. Það er liður í áætlun yfirvalda sem snýst um að ná betur utan um umfang vandans á landsvísu. Á listanum fyrir Nýju Mexíkó og Navajo eru 206 nöfn. Frá því hann var stofnaður hafa átta nöfn verið fjarlægð af honum en tólf hefur verið bætt við. Í lok síðasta árs mátti sjá á gögnum FBI að í Bandaríkjunum voru rétt tæplega 1.500 óleyst mál sem snúa að týndu fólki af frumbyggjaættum. Efast um árangur Mary Kathryn Nagle, sem tilheyrir Cherokee-þjóðinni í Oklahoma og er lögmaður margra skyldmenna fólks sem er týnt, sagði í samtali við blaðamann AP að starfsmenn FBI mæti reglulega til að rannsaka glæpi en fái litla aðstoð frá íbúum vegna takmarkaðs trausts og vegna þess að fólk óttast að vera refsað af öðrum innan samfélaganna. Hún vonast þó til þess að hærra verðlaunafé muni hjálpa og leiða til þess að einhver mál leysist. „Það er fólk þarna sem veit hvað kom fyrir skyldmenni okkar.“ Önnur kona sem rætt var við sagði að verðlaunafé í málum sem þessum hefði ítrekað ekki fengist greitt. „Mín skoðun er sú að innan verndarsvæðasamfélaga er fólk einstaklega tregt til að uppljóstra um glæpi vina eða ættingja til dómskerfis sem hefur ekki þjónað þeim vel,“ sagði Luana Ross hjá Háskólanum í Washington. Bræður myrtir Eitt málanna fimmtíu snýr að morði bræðranna Matthew og Philip Reagan. Þeir eru ekki af frumbyggjaættum en voru myrtir á verndarsvæði Navajo-þjóðarinnar árið 2020. Þeir voru á leið til Kaliforníu og ætluðu að koma við á Canyon de Chelly í Arizona í leiðinni. Talið er að GPS-tæki þeirra hafi sent þá eftir röngum vegi þar sem bíll þeirra festist í leðju. Þegar þeir voru á gangi í leit að aðstoð voru þeir skotnir til bana. Eiginkona eins þeirra sagði blaðamanni að hún teldi litlar líkur á því að hækkun verðlaunanna fyrir upplýsingar um morðingjana myndi leiða til einhvers. Það dygði ekki til að fá einhvern úr smáu samfélagi til að benda á svo grimmilega morðingja. „Þú þyrftir að heita einhverjum mikilli og alvöru vernd. Ég meina, þeir myrtu tvo menn grimmilega.“
Bandaríkin Erlend sakamál Mest lesið Kveiksþætti kippt út tímabundið Innlent Hildi og Inga Þór sagt upp Innlent Ráðin til þess að fremja ofbeldisbrot á Íslandi Innlent Rannsaka komu mögulegra launmorðingja hingað til lands Innlent Minnst 64 sagðir látnir í árekstri hraðlesta á Spáni Erlent Hafi ekki verið í formlegri heimsókn í moskunni Innlent Afkomendur síðasta böðuls á Íslandi búa enn á Illugastöðum Innlent Saslauskas og Sodys stálu 100 milljónum: Gucci-taska, dýrar dúnúlpur og 68 vitorðsmenn Innlent Kattahland og skítur á gólfum og upp eftir veggjum Innlent Telur starfsmenn hæfa til að meta stjórnsýslu yfirmanns síns Innlent Fleiri fréttir Stýrivextir óbreyttir og stutt í kosningar Skipverjar skemmtiferðaskips sitja fastir í Kambódíu Senda þúsund hermenn til Haítí eftir umsátur Kerfisvilla og mannleg mistök leitt til slyssins Fleiri gamalmenni en börn í Kína Sátu undir sögufyrirlestri Pútíns Báðir vilja mynda ríkisstjórn en ekki vinna með aröbum Minnst 64 sagðir látnir í árekstri hraðlesta á Spáni Opinberuðu lögbrot í kjúklingabúi með falinni myndavél Ted Bundy tengdur við 52 ára gamalt óleyst morð Meirihluti atkvæða talinn en enginn með þingmeirihluta Tekur við Bolsonaro opnum örmum Munda fallbyssurnar við landamærin Enginn skýr sigurvegari í útgönguspám Efins um „einkaframtak Norðmanna og Finna“ Tveir ákærðir vegna uppákomu við bandaríska herstöð á Englandi Ákæra Comey enn eina ferðina Stubb og Støre ræddu við Pútín Fóðruðu loftslagsvá aðeins minna en metárið á undan Kjörstaðir opnir í Ísrael Óljóst hver mun leiða ríkisstjórn Stúdenta í Serbíu Trump segir svindlað í brasilísku kosningunum Kosningar í Ísrael: Arabaflokkarnir gætu ráðið úrslitum Biskupar sjá eftir bænastund með Trump Fundu 31 byssu, Hitler-brjóstmynd og danskan fána Áhrifavaldar sektaðir fyrir að auglýsa veðmál Stór hluti Oxford Street orðinn göngugata Sagðir vilja fá Orbán til að stýra Sameinuðu þjóðunum Áfall fyrir Donald Trump og Vladimír Pútín Tókst ekki moða neitt úr miðjunni Sjá meira