Ebólan komin í metstærð á met­tíma

Árin 2018 til 2020 smituðust rúmlega 3.400 manns í Austur-Kongó og Úganda og rúmlega 2.200 dóu, svo vitað sé.

Á árunum 2014 til 2016 átti sér þó stað töluvert umfangsmeiri faraldur í vestanverðri Afríku. Þá greindust um 28 þúsund manns og rúmlega ellefu þúsund dóu.

Faraldurinn sem herjar nú á íbúa Austur-Kongó virðist í hraðri dreifingu og eru uppi miklar áhyggjur af því að ekki sé búið að ná utan um umfang hans. Heilbrigðisstarfsmenn hafa orðið fyrir árásum frá vígahópum í austurhluta Austur-Kongó og íbúum sem í mörgum tilfellum trúa ekki að veiran sé raunveruleg.

Sjá einnig: Ráðist á heilbrigðisstarfsmenn í ebólu-faraldri

„Sú staðreynd að á einungis tíu vikum séum við komin í nærri því sama fjölda tilfella og yfir nærri því tveggja ára tímabil er uggandi og ætti að hræða okkur,“ hefur AP fréttaveitan eftir heilbrigðisstarfsmanni í Bunia í Austur-Kongó. Sú borg, sem er í austurhluta landsins, hefur verið þungamiðja faraldursins.

„Það er ekki nokkur vafi á því að veira dreifist hraðar en við ráðum við.“

Reuters hefur eftir starfsmönnum Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar að raunverulegt umfang faraldursins gæti verið tvisvar til fjórum sinnum stærra en skráningar benda til.

Smitrakning gengur allt of hægt

Auk þess að hafa orðið fyrir árásum og áreiti hefur heilbrigðisstarfsfólk í mörgum tilfellum ekki fengið greitt fyrir störf sín og hefur farið í verkföll.

Blaðamenn Reuters fylgdu á dögunum eftir teymi sérfræðinga sem hafði það hlutverk að framkvæma smitrakningu og reyna að sporna gegn útbreiðslu veirunnar.

Heilbrigðisstarfsmennirnir kvörtuðu meðal annars yfir því að á góðum dögum hefðu þeir aðgang að einungis fjórum bílum til að ferðast um svæðið kringum Bunia.

Á hverri heilbrigðisstofnuninni á fætur annarri komust starfsmennirnir að því að þar hafði ekki verið haldið nægilega vel utan um upplýsingar um smitaða eða fólk sem talið var að hefði mögulega smitast.

Á einni starfsstöð lágu tvö ung börn sem þjáðust af háum hita og beinverkjum. Móðir þeirra neitaði að leyfa heilbrigðisstarfsfólki að taka sýni úr þeim og staðfesta ebólusmit, þar sem hún trúði ekki að þau börnin væru smituð.

Aðrir starfsmenn á framlínunni töluðu um að niðurstöður sýnagreininga skiluðu sér allt of seint og að margir neituðu að gefa sýni. Smitrakning hefur þess vegna reynst gífurlega erfið.

Þetta sé meðal ástæðna fyrir því að forvarnir skili litlum sem engum árangri, þar sem heilbrigðisstarfsmenn verji tíma sínum í að elta veiruna, í stað þess að verjast henni eða fyrirbyggja dreifingu hennar.

Hættulegasta afbrigðið í dreifingu

Þetta er sautjándi faraldurinn í Austur-Kongó síðan ebóla greindist fyrst þar árið 1976. Talið er að veikin hafi fyrst borist í menn úr leðurblökum og er áætlað að um fimmtán þúsund manns hafi dáið í Afríku vegna ebólu á undanförnum fimmtíu árum.

Síðasta faraldri í Austur-Kongó lauk formlega í maí 2021.

Þrjár mismunandi veirur valda ebólu og dreifast þær manna á milli með líkamsvessum. Ebóla getur valdið miklum blæðingum og dauða. Engin lækning er til gegn ebólu en helmingur þeirra sem smitast deyr, samkvæmt Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni, en það hefur verið mismunandi milli faraldra.

Til er bóluefni gegn einungis einni af veirunum sem valda ebólu. Þessi faraldur er vegna dreifingar Bundibugyo-veirunnar en ekkert bóluefni er til við henni, né meðferðarúrræði. Hún er bæði sú sjaldgæfasta af veirunum þremur sem valda ebólu og sú hættulegasta. Hún hefur einungis tvisvar sinnum áður verið í dreifingu, svo vitað sé.

Það var í Úganda árið 2007 og Austur-Kongó árið 2012.

Yfirstandandi faraldur teygði einnig anga sína til Úganda en útlit er fyrir að útbreiðslan þar hafi verið stöðvuð.