Markaðs­verð raf­orku í átt­falt heimilisverð

Nýjustu markaðsupplýsingar sýna áhugaverða stöðu.

Verð á skammtímamarkaði Elmu fór í dag upp í rúmlega 70 ISK/kWst sem er áttfalt heimilisverð og jafnframt margfalt hærra en verð á sambærilegum mörkuðum í Evrópu — jafnvel um hásumar, á tíma þar sem almennt ætti að vera nægt afl og orka í kerfinu.

Í litlu raforkukerfi eins og á Íslandi er óraunhæft að ætla að markaður leysi allt einn og sér. Markaður virkar best þegar hann hefur næga dýpt og samkeppni.

Við þurfum að horfast í augu við að íslenski raforkumarkaðurinn er lítill og samþjappaður. Landsvirkjun er langstærsti framleiðandinn og miðlunarlónin eru í raun rafhlaða íslenska raforkukerfisins. Áður voru raforkuviðskipti skipulögð fram í tíman í form í tvíhliða samninga. Í dag fara viðskipti fram í auknum mæli í gegnum markað. Það hefur kosti en skapar líka ný vandamál. Þar er sem mikilvægt er að tryggja afl og getu til að flytja orku.

Þá má einnig nefna að ef aðeins fáir framleiðendur eru virkir á söluhlið markaðarins getur myndast staða þar sem markaðurinn verður grunnur og viðkvæmur þegar eitthvað kemur upp. Þess vegna skiptir máli að sem mest af raforkuviðskiptum fari fram með gagnsæjum hætti í gegnum markað, þannig að raunveruleg dýpt og samkeppni myndist á framleiðsluhliðinni.



Sérstaklega má færa rök fyrir því að orka frá fyrirtækjum í opinberri eigu, sem fer inn á almenna dreifikerfið (þ.e. er ekki í stóriðju), ætti öll að fara í gegnum markað. Það myndi styrkja verðmyndun, auka samkeppni og hjálpa til við að byggja upp dýpri og virkari raforkumarkað.

Þetta snýst ekki um að gagnrýna markaðinn eða einstaka aðila. Þetta snýst um að nýta orkukerfið og orkuauðlindir Íslands betur — og byggja lausnir sem henta Íslandi.

Það er spennandi að fá að fylgjast með og taka þátt í þróun kerfisins.

Höfundur er stofnandi og framkvæmdastjóri Straumlindar og er með MSc í orkuverkfræði og BSc í rekstrarverkfræði.