„Þá er ég hræddur um að þetta kerfi falli um sjálft sig“

Hallgrímur Helgason rithöfundur birti þessa hvimleiðu mynd á Facebook í gær af meistaraverkum stórskálda á borð við Þórberg Þórðarson og Halldór Laxness í ruslinu. Færslan vakti mikla athygli enda sárnaði ýmsum að sjá svona komið fyrir menningararfi þjóðarinnar.

Bókstafleg bókaflóð

En bækur í endurvinnslugámum er engin nýlunda. Um 500 þúsund bækur berast til Góða hirðisins úr nytjagámum Sorpu á ári hverju og í spilaranum má sjá aðeins brotabrot af þeim bókum sem fara þar í gegn á hverri viku. Einnig má sjá bækur sem ekki tókst að selja og eru á leiðinni beint í förgun. Þá eru ótaldar þær bækur sem fara beint í ruslið.

Mörg þúsund bækur fara beint í ruslið og fá því ekki tækifæri til að ganga í endurnýjun lífdaga. 170 þúsund bækur seljast hjá Góða hirðinum og því fara um 350 þúsund bækur þaðan í förgun á ári hverju.

Bækur flæddu úr gámi sem var á leiðinni í förgun þegar Gunnar Dofri Ólafsson, sviðsstjóri samskipta- og þjónustusviðs Sorpu, opnaði hann fyrir fréttamanni.

Hér er bara bókaflóð?

„Það er bókstaflega bókaflóð. Því miður. Þetta endar allt hérna hjá okkur. Þetta hefur komið hingað og ekki selst. Það kemur hálf milljón af bókum.“

Engin siðferðisleg skylda tengd bókum

Henry Alexander Henryson, heimspekingur og varaformaður Hagþenkis félags höfunda fræðirita og kennslugagna, segir förgun bóka langt frá því að vera alvarlegasta vandamál íslenskra bókmennta.

„Auðvitað getur okkur sárnað að sjá bækur sem okkur þykir vænt um enda í ruslinu. Ég held að meginviðfangsefni íslenskrar bókaútgáfu í dag sé ekki að bækur endi í ruslinu eða að fólk þurfi að losa sig við þær, heldur er það hvernig við getum haldið áfram hérna með öfluga bókaútgáfu í þessu landi. Ég vil gjarnan að fólk sjái ekki bækur þannig að þær komi með siðferðislegri skyldu að það megi ekki losa sig við þær í framtíðinni.“

Of skilvirkt hringrásarhagkerfi sé ekki endilega af hinu góða fyrir bókasölu. Gott og gilt sé að fólk rýmki fyrir nýjum bókum.

„Við þurfum að selja bækur til að þetta kerfi standi undir sér. Það þarf öfluga sölu og ef fólk er alltaf endalaust að skipast á bókum þá er ekki mikil sala í gangi og þá er ég hræddur um að þetta kerfi falli um sjálft sig.“

Þótt að það sé vissulega sorglegt að sjá meistaraverk í ruslinu þá má ekki gleyma að þau má oftast finna á bókasöfnum víða um land líkt og fréttamaður komst að þegar hann fann bók Þórbergs á Borgarbókasafninu í Grófinni.