Enginn sem hefur stjórn á því hvar olíu­verð endar

Rúm vika er síðan Bandaríkjamenn og Ísraelar gerðu árásir á Íran sem markaði upphaf stríðsins. Fátt bendir til þess að stríðinu ljúki í bráð en ísraelski herinn gerði síðast loftárásir á Íran í nótt.

Stríðið hefur haft veruleg áhrif á hráolíuverð sem hækkað hefur í kringum 40% frá því það hófst.

„Það er búið að tendra púðurtunnu á mjög viðkvæmu svæði og þá er enginn sem hefur stjórn á því hvernig þetta endar. Ég held að ef einhver vissi hvernig þessu væri að fara að ljúka, þá værum við ekki að sjá olíutunnuna á yfir 100 dollara fatið. Þannig að ég held að það eitt og sér sýni hvað það er mikil óvissa um það hvernig mun spilast úr hlutum þarna á þessu svæði,“ segir Hafsteinn Hauksson aðalhagfræðingur Kviku.

Tvennt skýri helst þessar hækkanir á olíuverði.

„Það eru annars vegar árásir á olíuinnviði í flóanum og svo sú staðreynd að Íranar hafa lokað skipaumferð um Hormússund núna í um sirka vikutíma. Þetta svæði er mikilvægt fyrir olíuframleiðslu í heiminum. Það er í kringum 20% af allri bæði olíuframleiðslu og jarðgasframleiðslu sem á sér stað þarna í þessum flóaríkjum og þegar þetta framboð dettur út af heimsmarkaði að þá hefur það mjög hratt áhrif á verð.“

Ef stríðið dregst á langinn gæti olíuverð haldið áfram að hækka.

„Ég held að olíuverð geti alveg haldið áfram að hækka ef það verður ekki útlit fyrir að þessum átökum linni og að umferð um Hormússund opnist núna á næstu dögum eða vikum.“

Áhrifin hér á landi hafi þegar birst í hækkandi bensínverði og búast megi við frekari hækkunum. Þá gæti verðbólga aukist.

„Við höfum líka ágætt fordæmi fyrir því hvaða svona áhrif orkuverðshækkanir hafa frá árinu 2022 þegar Rússar réðust inn í Úkraínu. Þá fór olíuverð upp í rúmlega 120 dollara á fatið og þá hækkaði verðbólga um rétt rúmlega 1% út af beinum áhrifum orkuverðshækkana. En á móti kemur hagvöxtur hérna á þeim tíma var í kringum 9% á árinu 2022, 5% á árinu 2023. Þannig að það er ekki sjálfgefið að þetta setji allt á hliðina hjá okkur en við erum auðvitað með hagkerfi sem er kannski í viðkvæmari stöðu núna og þetta er að koma á versta tíma með tilliti til þess að ná verðbólgu niður.“