Ríkis­út­varpið í klemmu vegna kröfu­gerðar

„Nja, þetta er sá rökstuðningur sem við höfum stuðst við hingað til. Það hefur ekki verið tekin afstaða til bréfsins sem barst í dag,“ segir Heiðar Örn Sigurfinnsson fréttastjóri fréttastofu Ríkisútvarpsins.

Í bréfinu sem um ræðir er hnykkt á því að reglur RÚV um kosningaumfjöllun, sem birtar voru 12. apríl, væru á þá leið að stofnunin áskildi sér rétt til að takmarka fjölda frambjóðenda sem mættust hverju sinni í umræðuþáttum.

„Það er ekki nýtt að RÚV sjái ástæðu til að skipta upp síðari umræðuþætti fyrir kosningar með einhverju móti. Sem áður segir var þetta gert með áþekkum hætti fyrir forsetakosningarnar 2016.“

Ýmsar eftirlitsstofnanir fjallað um málið

Þá segir að fyrir Alþingiskosningar sama ár var í fyrri hlutanum rætt við forystumenn þeirra sjö framboða sem mældust með yfir 5 prósenta fylgi, og í þeim seinni við forystumenn þeirra sem mældust undir 5 prósent fylgi. Fyrir þingkosningar 2013 var leiðtogaumræðum skipt eftir því hvort flokkar buðu fram í öllum kjördæmum eða ekki.

„Skipting af þessu tagi á sér mörg fordæmi í nágrannalöndum okkar, og jafnvel að einungis þeim framboðum sem mælast yfir tilteknum þröskuldi sé boðin þátttaka.“

Þá er vitnað til öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu (ÖSE), sem fylgist með framkvæmd kosninga hér á landi, hefur engar athugasemdir gert við þetta.

„Þvert á móti var sérstaklega fjallað um það í skýrslu ÖSE eftir alþingiskosningarnar 2013, að of fjölmennir umræðuþættir hefðu þótt til vansa. Þá voru fjölmennustu umræðuþættir í sjónvarpi með níu flokksleiðtogum:

„Jafnframt gagnrýndu nokkrir viðmælendur úttektarnefndar ÖSE/ODIHR skipulag umræðuþátta sem þeir töldu ekki vera áhugaverða fyrir áhorfendur og ekki gefa þeim kost á að bera frambjóðendur saman því of margir tóku þátt í hverjum þætti.“

RÚV reynir að gæta jafnræðis í hvívetna

ÖSE hefur auk þess a.m.k. í tvígang í skýrslum sínum síðan fjallað um þann kost – athugasemdalaust – að umræðuþáttum sé skipt upp á grundvelli kannana.“

Einnig er í bréfinu vakin athygli á skýrslu sem unnin var í aðdraganda kosninga til Alþingis 2017 og jafnframt fyrir þingkosningar 2021. Þá er nefnd handbók Evrópuráðsins frá 1999 um fjölmiðla og kosningar þar sem viðurkennt er að skipta megi umræðuþáttum upp á grundvelli áreiðanlegra skoðanakannana.

Fjallað var um skiptingu í umræðuþætti fyrir forsetakosningarnar 2016 í skýrslu Fjölmiðlanefndar um mat á almannaþjónustuhlutverki RÚV sama ár.

„Í skýrslunni kom einnig fram að kvörtun hefði borist vegna fyrirkomulagsins:

„Frambjóðandinn Ástþór Magnússon kvartaði til fjölmiðlanefndar vegna fyrirkomulags á kosningaumfjöllun Ríkissjónvarpsins, nánar tiltekið því fyrirkomulagi að raða frambjóðendum í umræðuþátt, sem sendur var út 24. júní 2016, eftir gengi þeirra í skoðanakönnunum.

Fjölmiðlanefnd taldi ekki tilefni til að taka málið til efnislegrar meðferðar, þar sem tilhögun kosningaumfjöllunar Ríkisútvarpsins og framkvæmd þeirrar skoðanakönnunar, sem valið byggðist á, hafi að mati nefndarinnar samræmst ákvæðum laga um Ríkisútvarpið um hlutlægni, jafnræði og fagleg vinnubrögð.“

Taka líklega samtal við útvarpsstjóra í kvöld eða fyrramálið

Þá segir í bréfinu að kvöldið fyrir kjördag munu frambjóðendur hafa haft nær fulla kosningabaráttu til að ná eyrum þjóðarinnar og kappræðurnar eru þar lokahnykkurinn.

„Okkur finnst mikilvægt, með hliðsjón af öllu ofangreindu, að áhorfendur geti sem best borið saman þá frambjóðendur sem njóta stuðnings yfirgnæfandi meirihluta kjósenda. Eftir sem áður verður gætt að því að allir frambjóðendur hafi sem jafnastan tíma til að koma sínum sjónarmiðum á framfæri.“

Heiðar Örn segir ekki hægt að svara til um það nákvæmlega hvenær afstaða verði tekin til þess erindis sem rakið er í bréfi þeirra níu af tólf sem krefjast þess að þau verið öll í einum og sama sjónvarpsþættinum, að öðrum kosti verði dregið um hverjir lendi saman en ekki miðað við skoðanakannanir.

„Þetta er stílað á stjórn og útvarpsstjóra. Stjórnin hefur ekkert með þessa ákvörðun að gera, frekar en aðrar dagskrártengdar ákvarðanir. Ég veit að Stefán er fastur á fundi og verður það eitthvað áfram. Ætli við tökum ekki samtal við hann í kvöld eða í fyrramálið.“