Ærandi þögn mennta- og barnamálaráðherra – Norðurland bíður svara

Hópur Inspectores Scholae Menntaskólans á Akureyri skrifar 3. nóvember 2023 07:30

Þann 5. september sl. blés mennta- og barnamálaráðherra til fundar framhaldsskólanema á Akureyri með tæplega þriggja klukkustunda fyrirvara, þar sem kynntar voru áætlanir um að leggja niður framhaldsskóla bæjarins, MA og VMA, í núverandi mynd og sameina í einn ótilgreindan skóla. Út gengu 1.500 ringlaðir nemendur með nám sitt og framtíðarplön í uppnámi. Ekki er að undra að áætlanir þessar voru harðlega gagnrýndar, ekki síst eftir að í ljós kom að fagurgali um eflingu náms var í raun yfirskin. Ráðherra sagði berlega í viðtali síðar að helsta ástæðan væri væntur sparnaður, sem á einkum að nást með færra starfsfólki og minni launakostnaði, s.s. með skertri þjónustu við nemendur.

Síðan ekki söguna meir. Ekkert hefur heyrst meira frá ráðherra, skólameistarar umræddra skóla fá engar upplýsingar og því síður nemendur, allt skólastarf hefur verið skilið eftir í lausu lofti um margra vikna skeið.

Í seinustu viku átti loksins að fara fram umræða um sameiningu framhaldsskóla á Alþingi og stóðu mörg í þeirri von að einhver svör myndu fást frá ráðherra um hvort hann ætli að halda áformunum um sameiningu MA og VMA til streitu eða falla frá þeim. Það voru því mikil vonbrigði að umræðunum hafi verið frestað að beiðni ráðherra og áfram ríkir því ærandi þögn um málið af hans hálfu. Þriðjudaginn næstkomandi, 7. nóvember, er þó von á að umræðan eigi sér loks stað.

Í kjölfar þess að ráðherra greindi frá áformum sínum í Hofi á Akureyri voru mörg sem tjáðu sig um málið og hvöttu ráðherra til að falla frá þeim. Við undirrituð ítrekum þá hvatningu til ráðherra og í tilefni þess að málið er á leið inn í þingið þykir okkur ekki úr vegi að fara yfir málið og draga fram nokkrar staðreyndir um sameiningaráformin Norðanlands:

Sameining MA og VMA er aðför að valfrelsi ungmenna á Akureyri og Norðurausturlandi. Afnám bekkjarkerfis MA gerir að verkum að ungmenni Akureyrar (og landsbyggðarinnar allrar, þar sem þar er eina heimavist bekkjarkerfisskóla) hafa ekki lengur sama val um skólakerfi og jafnaldrar á höfuðborgarsvæðinu. Slíkt er skerðing á valfrelsi, skerðing á jafnræði og alvarleg aðför að samkeppnishæfni landshlutans.

Tilgangur sameiningar er óljós. Ýmist er talað um eflingu náms, líðan barna í skólum eða sparnað. Nú hefur komið í ljós, skv. orðum ráðherra, að aðaltilgangurinn er sparnaður.

Vinnubrögð ráðherra hafa verið forkastanleg og samráðsleysið algert. Ráðherra hefur í engu virt tímalínu eigin starfshóps og valtað yfir skólameistarana. Barnamálaráðherra hefur valdið miklu uppnámi í framhaldsskólum og elstu bekkjum grunnskóla Akureyrar og vart var vinnufriður í skólununum vikum saman vegna málsins. Ferlið er auk þess brot á barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna og sendi umboðsmaður barna erindi til ráðherra vegna málsins án þess að hann hafi brugðist við. Hefur erindið nú verið ítrekað tvisvar.

Skýrsla starfshóps ráðherra, sú sem áætlunin er byggð á, er uppfull af rangfærslum og mótsögnum og því ekki hæf til grundvallar umbyltingar á fyrirkomulagi náms ungmenna á Norðurlandi. Fjölmargt sem tínt er til í skýrslu starfshópsins sem rök fyrir sameiningu skólanna á alls ekki við um MA. Má þar nefna að fullyrt er að aðsókn í hefðbundið bóknám fari þverrandi, þegar staðreyndin er sú að aðsókn að MA fer langt fram úr leyfðum nemendafjölda. Einnig er hamrað á að bæta þurfi nám, en nú þegar sýna gögn að nemar MA eru meðal þeirra sem standa sig hvað best í Háskóla Íslands.

MA fékk ekki að fjölga nemendum eftir styttingu námsins líkt og aðrir skólar. Rekstrarörðugleikar MA væru hverfandi, jafnvel engir, ef MA fengi að fullnýta skólann og skólahúsnæðið. Var hér um að ræða eitthvert óhapp í ráðuneytinu við meðhöndlun á brothættu reiknilíkani eða var þetta meðvituð pólitík?

Sameining, sem yrði í raun niðurlagning á MA, er aðför að Akureyri. Skólabærinn Akureyri á sér langa sögu þar sem MA er hjarta og hryggjarstykki þeirrar sögu. Viðbrögð við þessum áformum hafa sýnt það að MA er miklu meira en venjulegur framhaldsskóli. Hann er hryggjarstykki í skólabænum Akureyri, stór hluti af sjálfsmynd og ímynd bæjarins og bæjarbúum gríðarlega mikils virði. Það væri verið að þurrka út yfir hundrað ár af mjög ríkri menningararfleið.

Sameining MA og VMA er aðför að valfrelsi ungmenna á Akureyri og Norðurausturhorninu, gerð í óljósum tilgangi öðrum en sparnaði og vinnubrögðin varðandi allt ferlið eru forkastanleg. Mikið er í húfi og við hvetjum þingheim allan, allt áhugafólk um málefni framhaldsskóla sem og fjölmiðla að halda málinu á lofti þar til ráðherra loksins rýfur þögnina og þá helst ákveður að falla frá áformum sínum um að leggja niður Menntaskólann á Akureyri.

Krista Sól Guðjónsdóttir, Inspectrix Scholae Menntaskólans á Akureyri

Birgir Orri Ásgrímsson, Inspector Scholae 2022-2023

Elísa Þóreyjardóttir, Inspectrix Scholae 2021-2022

Ína Soffía Hólmgrímsdóttir, Inspectrix Scholae 2020-2021

Júlíus Þór Björnsson Waage, Inspector Scholae 2019-2020

Kolbrún Ósk Jóhannsdóttir, Inspectrix Scholae 2018-2019

Ingvar Þóroddsson, Inspector Scholae 2017-2018

Björn Kristinn Jónsson, Inspector Scholae 2016-2017

Fjölnir Brynjarsson, Inspector Scholae 2015-2016

Valgeir Andri Ríkharðsson, Inspector Scholae 2014-2015

Bjarni Karlsson, Inspector Scholae 2013-2014

Sindri Már Hannesson, Inspector Scholae 2011-2012