Fólk gæti hætt að fylgja reglunum verði gengið of langt

Jón Ívar Einarsson, íslenskur prófessor við læknadeild Harvard-háskóla, telur nýtt fyrirkomulag við skimun á landamærunum þrengja of mikið að frelsi fólks. Hann óttast að fólk hætti að fara eftir reglunum ef gengið er of langt í aðgerðum vegna kórónuveirufaraldursins.

Þetta kemur fram í grein sem Jón Ívar skrifar í Morgunblaðið í dag. Hann telur Íslendingum hafa tekist vel til í baráttunni við veiruna, þá sérstaklega með aðstoð þríeykisins, Kára Stefánssonar og Íslenskrar erfðagreiningar og heilbrigðisstarfsfólks um allt land. Ákvarðanatökur hafi verið að skynsamlegar til þessa en nú sé staðan önnur.

Hann segir það hafa verið viðbúið að með opnun landamæranna þann 15. júní myndu koma upp hópsmit hér innanlands. Þó þyrfti að taka tillit til þess að enginn hefði látist í annarri bylgju faraldursins hér á landi, rúmlega 200 hefðu smitast og færri þyrftu að leggjast inn á sjúkrahús.

„Líklegasta skýringin á vægari einkennum er að nú eru yngri einstaklingar að sýkjast, en þeim farnast mun betur en þeim sem eru eldri eða með undirliggjandi sjúkdóma,“ skrifar Jón Ívar. Dánartíðnin sé lág hér á landi en hún sé enn lægri ef tekið sé mið af mótefnamælingum, þar sem 1,3 prósent landsmanna hefðu myndað mótefni.

„Sem er reyndar vanmat þar sem ekki allir sem smitast mælast með mótefni.“

Dánarlíkur 1/500 

Jón Ívar fer yfir dánarlíkur þeirra sem greinast með kórónuveiruna sem veldur Covid-19 hér á landi og setur þær í samhengi við aðrar mögulegar dánarorsakir. Þannig séu líkurnar á því að deyja vegna kórónuveirusmits hér á landi 1/500.

„Til að setja þetta í samhengi eru ævilíkur á að deyja af hjarta- og æðasjúkdómi u.þ.b. 1/7, í bílslysi 1/114 og sem gangandi vegfarandi 1/647,“ skrifar Jón Ívar en bendir á að dánarlíkur séu einstaklingsbundnar. Þær megi þó reikna út hér.

Hann segir baráttuna við farsóttina þó ekki aðeins snúast um dauðsföll heldur einnig aðra afleidda kvilla. Hann sé því ekki að gera lítið úr kórónuveirufaraldrinum en telur umræðu fjölmiðla vera til þess fallna að ala á ótta. Neikvæðu fréttirnar séu mun fleiri en þær jákvæðu.

„Til dæmis voru viðbrögð vegna faraldursins vestra ekki til fyrirmyndar og Covid hefur í raun brunnið þar í gegn eins og sinueldur. En, án þess að það fari hátt í fjölmiðlum, þá hefur tilfellum í Bandaríkjunum farið fækkandi og lífið hér úti gengur almennt sinn vanagang.“

Jón Ívar segir fólk þurfa að búa sig undir það að lifa með veirunni í einhvern tíma, enda sé ekki hægt að segja til um hvenær bóluefni verði tilbúið og þá hversu áhrifaríkt og öruggt það verði.

„Það er óraunhæf útópía að búa í veirufríu landi því það er ekki hægt að loka veiruna úti til lengdar eins og nýleg dæmi frá Færeyjum og Nýja-Sjálandi sanna. Það er skynsamlegra að gæta meðalhófs og vernda lýðheilsu, og þá sérstaklega að vernda viðkvæma hópa, en jafnframt að hlúa að frelsi einstaklinga og finna leiðir til að lágmarka skaðann fyrir alla.“