Stórt og flókið verkefni bíður Frakka

Hundruðum milljóna evra hefur verið heitið til enduruppbyggingar hinnar 856 ára gömlu Notre Dame kirkju í París, höfuðborg Frakklands. Mikill eldsvoði stórskemmdi þessa sögufrægu byggingu á mánudaginn. Þótt langt og erfitt verkefni sé fyrir höndum er það langt frá því að vera óyfirstíganlegt.

Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna (UNESCO) hefur sagst reiðubúin til aðstoðar við endurreisnina. Þá hefur Francois-Henri Pinault, forstjóri Kering Group, fyrirtækisins sem á Gucci og Yves Saint Laurent, heitið hundrað milljónum evra og fjölskylda Bernard Arnault, sem á meðal annars Louis Vuitton og Sephora, hefur heitið 200 milljónum og franska olíufyrirtækið Total hundrað milljónum. Franska þjóðminjastofnunin ætlar að setja af stað alþjóðlega söfnun svo fjármagn verður væntanlega ekki af skornum skammti.

Í raun virðist gjörvallt Frakkland til þjónustu reiðubúið enda er þjóðin harmi slegin vegna brunans. Verktakafyrirtækið Vinci sagðist í gær tilbúið til að bjóða fram krafta sína. Fyrirtækið skoraði svo á samkeppnisaðila sína að taka þátt sömuleiðis. „Þessi eyðilegging hluta Notre Dame er mikill harmleikur. Aldrei verður hægt að endurheimta bjálkana frá þrettándu öld sem héldu þakinu uppi en við þurfum að standa vörð um þá hluta Notre Dame sem ekki urðu eldinum að bráð,“ sagði í tilkynningu frá Vinci. Annað verktakafyrirtæki, Bouygues, sagðist sömuleiðis reiðubúið til að ljá krafta sína og gáfu forstjórinn Martin Bouygues og fjölskylda hans tíu milljónir evra til verkefnisins.

Sérfræðiaðstoð mun einnig reynast gagnleg við endurreisn kirkjunnar. Gianfranco Ravasi, kardináli og menningarmálaráðherra Páfagarðs, sagði í gær að Páfagarður væri reiðubúinn til að ljá Frökkum aðstoð sína. „Ég held að helsta framlag Páfagarðs verði tæknileg þekking okkar enda búum við yfir miklu safni.“

Donald Insall Associates, arkitektarnir sem sáu um enduruppbyggingu Windsor-kastala eftir mikinn bruna árið 1992, eru sömuleiðis tilbúnir til að aðstoða Frakka. „Notre Dame verður glæst á ný,“ sagði Francis Maude, einn arkitektanna. Hann vísaði sömuleiðis til þess að Varsjá hefði verið byggð aftur upp eftir síðari heimsstyrjöld sem og Frúarkirkjan í Dresden.

Einnig má búast við því að sá gríðarlegi fjöldi ljósmynda og myndbanda sem til er af kirkjunni reynist vel. Tæknimiðillinn ZDNet greindi jafnframt frá því í gær að sagnfræðiprófessorarnir Andrew Tallon og Stephen Murray hefðu árið 2000 gert þrívíddarskönnun af allri kirkjunni með leysigeisla.

En enduruppbyggingin er ekki eina flókna verkefnið sem Frakkar þurfa nú að leysa. Remy Heitz saksóknari sagði í gær að um 50 rannsakendur ynnu nú að því að komast að því hvernig eldurinn kviknaði. Búist er við að rannsóknin verði löng og flókin en nú á upphafsstigum er helsta kenningin sú að um slys hafi verið að ræða.

Miklu bjargað

Þak kirkjunnar gjöreyðilagðist í brunanum og hæsti kirkjuturninn sömuleiðis. Það gerðu einnig fjölmargar steindar rúður en vegna þrekvirkis slökkviliðs tókst að bjarga fjölmörgu.

Altari kirkjunnar og altaris­krossinn skemmdust ekki né heldur kirkjubekkirnir. Hinir víðfrægu bjölluturnar standa enn og það gera steinveggirnir líka þótt þeir séu óstöðugir samkvæmt Franck Riester menningarmálaráðherra.

Sextán koparstyttur höfðu verið sendar til viðgerðar og voru því óhultar. Þá tókst slökkviliði að bjarga fjölda merkilegra listaverka og minja úr kirkjunni. Til að mynda þyrnikórónu sem Loðvík níundi Frakklandskonungur keypti á þrettándu öld og er sögð hafa prýtt koll Krists.

Fjallað var um bjargvætt krúnunnar í erlendum miðlum í gær. Sá heitir Jean-Marc Fournier og er prestur slökkviliðsins. Samkvæmt hverfisstjóra fimmtánda hverfis hljóp Fournier inn í kirkjuna til að bjarga minjum. Presturinn hafði áður huggað særða eftir hryðjuverkaárásina á Bataclan-tónleikahúsið í París árið 2015 og sinnt herþjónustu í Afganistan.

Að minnsta kosti einn af rósargluggunum þremur sem prýddu kirkjuna bjargaðist og það gerði fjöldi ufsagrýla sömuleiðis. Kirkjuorgelið er sagt hafa bjargast aukinheldur. Þau listaverk sem bjargað var voru flutt á Louvre-safnið.