Tími til að horfast í augu við grundvallarspurningar um gagnsemi ýmissa kerfa

Halldóra Mogensen, þingmaður Pírata, segist hafa áhyggjur af því að Vinstri græn hafi vanmetið hvað sé þjóðfélaginu sem heild til heilla til lengri tíma með því að hafa leitt Sjálfstæðisflokkinn til valda. Hún segir lykilatriði í styrkingu lýðræðisins að tryggja lagaumhverfi sem geri fjölmiðlum kleift að miðla upplýsingum og að traust á stjórnmálum og Alþingi felist í bættum vinnubrögðum og ferlum sem tryggið aðkomu almennings.

Þetta er meðal þess sem kom fram í ræðu Halldóru í umræðu um stefnuræðu forsætisráðherra í kvöld.

Halldóra sagði meðal annars að hún væri sammála Katrínu Jakobsdóttur forsætisráðherra um að fátækt eigi ekki að vera til staðar í jafn ríku samfélagi og við búum í.

„Það þarf væntanlega ekki að undirstrika það fyrir neinum hér inni hversu mikilvægt það er fyrir framtíð okkar allra að tryggja hag barna og sjá til þess að þau njóti þeirra tækifæra til að dafna sem þau eiga undantekninga- og skilyrðislaust rétt á,“ sagði Halldóra.

„En það er mikilvægt að hafa í huga að fátækt barna er bein afleiðing fátæktar foreldra. Það er óumflýjanleg staðreynd málsins, því það er einn og sami hluturinn. Það er ólíðandi að fólk hafi ekki aðgang að hollum og næringarríkum mat til að sefa hungrið, þaki yfir höfuðið og fötum sem bæði eru í passlegri stærð og hæfa árstíðinni. Margir taka þessum hlutum sem sjálfsögðum en fyrir allt of marga er þetta lúxus. Og það er rétt hjá hæstvirtum forsætisráðherra, við erum rík þjóð og slíkt á ekki að þurfa að viðgangast. Það, kæru þingmenn, er á okkar ábyrgð.“

Muni missa marks við að byggja upp traust

Þá nefndi Halldóra einnig orð Katrínar um málamiðlanir sem feli í sér að fórna minni hagsmunum fyrir meiri.

„Gott og vel, en hverjir voru minni hagsmunirnir sem þurfti að fórna? Var það kannski stjórnarskráin, þar sem á að reyna að skapa samstöðu um ferli? Auðlindir í almannaeign? Að þjóðin geti krafist atkvæðagreiðslna? Aðskilnaður framkvæmdavalds og löggjafans? Fjölmiðlafrelsi? Að þjóðin sé laus við sérhagsmuni og spillingu?“ sagði Halldóra.

„Ég hef áhyggjur af því að með því að leiða flokk til valda sem hefur síendurtekið staðið gegn lýðræðisumbótum og verið staðin að því að misnota vald sitt hafi Vinstri hreyfingin grænt framboð vanmetið hvað er þjóðfélaginu sem heild til heilla til lengri tíma. Og muni algjörlega missa marks þegar kemur að því að byggja upp traust á stjórnmálum og Alþingi og að styrkja lýðræðið á Íslandi.“

Lykilatriði að fjölmiðlar geti miðlað upplýsingum

Halldóra segir að lykilatriði í styrkingu lýðræðisins sé að tryggja lagaumhverfi sem gerir fjölmiðlum kleift að miðla upplýsingum sem teljast mikilvægar í pólitísku samhengi og eigi erindi til almennings.

„Það þýðir að ekki sé hægt að setja lögbann á fjölmiðil þegar hann miðlar upplýsingum sem koma sér illa fyrir stjórnmálaflokk korter fyrir kosningar,” sagði Halldóra.

„Traust á stjórnmálum og Alþingi felst í bættum vinnubrögðum og lýðræðislegum ferlum sem tryggja aðkomu almennings alls, ekki bara sérhagsmunafla, að stefnumótun, samningu laga og ákvarðanatöku. Það á enginn að geta, í krafti fjármagns eða frændhygli, komið hagsmunamálum sínum á framfæri fram yfir hagsmuni almennings.“

Þá sagði hún að aðkoma almennings að ákvarðanatöku væri gífurlega mikilvæg þar sem hún hafi þær afleiðingar að dreifa valdi og ábyrgð og draga þannig úr spillingu.

„Með valdeflingu almennings drögum við úr spillingu og valdeflum á sama tíma þingmenn til að finna nauðsynlegt hugrekki í að knýja fram þær breytingar sem þörf er á til að geta mætt framtíðinni með áætlun sem þjónar heildinni og þar af leiðandi framþróun samfélagsins alls. Þetta eru meiri hagsmunirnir. Sérstaklega í ljósi þeirra stórkostlegu breytinga sem við stöndum frammi fyrir, ekki bara við Íslendingar heldur mannkynið allt og við þurfum að þróast ef við ætlum að lifa þær af.”

Mikilvægt að byrja á efnahagskerfinu

Hún sagði tímabært að horfast í augu við grundvallarspurningar um gagnsemi þeirra kerfa sem við höfum sniðið okkur og hvort þau séu raunverulega að þjóna heildinni. Þannig sé hægt að byrja að takast á við rót vandamála í stað þess að plástra mein sem séu inngróin og kerfislæg.

„Mikilvægast er að byrja á efnahagskerfi sem grundvallast af hugmyndafræði um línulegan, óendanlegan hagvöxt á plánetu sem hefur ekki yfir óendanlegum auðlindum að ráða.“

Hún nefndi að þrátt fyrir loftslagsbreytingar, hættur sem nútímatækni sé líklegast ófær um að laga, sé mælikvarði okkar á árangur og velferð enn verg landsframleiðsla.

„Þannig látum við efnahagskerfið okkar vinna beinlínis gegn þeim kerfum sem við byggjum tilverurétt okkar á. Þetta er hættan sem að okkur steðjar. Þetta er stóra myndin. Á meðan að ég fagna því að ný ríkisstjórn hafi það að markmiði að „tryggja góð lífskjör til framtíðar fyrir venjulegt fólk” þá græt ég þær lýðræðisumbætur sem hafa verið fórnað. Því sjaldan hefur ríkisstjórn þurft jafnmikið á aðstoð almennings til að veita sér hugrekki, getu og vilja til að tækla rót þeirra risastóru vanda sem við stöndum fyrir til að geta raunverulega skilað góðum lífskjörum til framtíðar fyrir alla.“