Uppfæra viðbragðsáætlun í kjölfar umfjöllunar um áreitni í strætó

Strætó bs., sem sér um rekstur strætisvagna á höfuðborgarsvæðinu, hefur uppfært og skerpt á viðbragðsáætlunum er varða áreitismál í vögnum fyrirtækisins. Upplýsingafulltrúi Strætó segir ráðstafanirnar gerðar vegna aukinnar fjölmiðlaumfjöllunar um áreitni sem farþegar vagnanna hafa orðið fyrir. Fulltrúar lögreglu og Stígamóta hafa þó ekki orðið varir við að tilkynningum í málaflokknum hafi fjölgað.

Áreitnin áberandi í fjölmiðlum

Það sem af er þessu ári hafa fjölmiðlar fjallað í auknum mæli um farþega sem áreittir hafa verið í strætó. Um miðjan mánuðinn greindi faðir í Reykjavík frá því að börnin hans hefðu verið áreitt af ölvuðum manni á biðstöð Strætó í Mjódd sem og í strætisvagninum sjálfum. Hann sagði enn fremur vagnstjóra ekki hafa brugðist við áreitninni.

Þá var ung kona áreitt kynferðislega af fjórum karlmönnum í strætóskýli á Miklubraut í Reykjavík í júní. Hún sagði áreitnina hafa haldið áfram þegar upp í vagninn var komið. Enginn brást heldur við áreitninni í þessu tilviki. Aðspurður hvort hann hefði heyrt af málinu sagði framkvæmdastjóri Strætó bs. svo ekki vera en benti farþegum á að sitja framarlega í vögnunum til að gæta fyllsta öryggis.

Í janúar voru svo fluttar fréttir af fjórtán ára hælisleitanda sem sagður er hafa króað stúlku af í strætisvagni í Reykjanesbæ og leitað á hana.

Umfjöllunin hvatinn að uppfærslunni

Guðmundur Heiðar Helgason, markaðs- og upplýsingafulltrúi Strætó, segir uppfærslu á viðbragðsáætlunum og verkferlum tilkomna vegna umfjöllunar fjölmiðla um áreitismál í vögnum fyrirtækisins en Morgunblaðið vakti fyrst athygli á uppfærslunni í morgun.

„Við erum aðallega að uppfæra og skerpa á viðbragðsáætlunum sem eru til nú þegar. Kveikjan að því eiginlega var bara aukin umfjöllun um slík mál með stuttu millibili. Okkur finnst það ekkert eðlilegt og við viljum náttúrulega að öllum líði vel í vögnunum,“ segir Guðmundur í samtali við Vísi.

Hann segir enn fremur mikilvægt að vagnstjórar séu á sömu blaðsíðu og stjórn fyrirtækisins er varðar áreitismál sem koma upp í vögnunum. Vagnstjórarnir hafa fengið ítrekun á verklagsreglunum senda í tölvupósti og þá hafa birst tilkynningar um málið á upplýsingaskjám á stærstu biðstöðvum. Eftir því sem Guðmundur best veit hafa vagnstjórar tekið vel í uppfærslurnar, sem eiga að vera skýrar.

„Ef vagnstjóri verður var við óæskilega hegðun, þá á hann að stöðva vagninn á næstu stöð og opna allar dyrnar á vagninum og biðja viðkomandi að yfirgefa vagninn. Ef hann neitar á vagnstjóri að hafa samband við neyðarlínu og þá mun lögregla væntanlega fjarlægja viðkomandi.“



Strætó hefur einnig í hyggju að leita til utanaðkomandi aðila sem ef til vill hefðu eitthvað við viðbragðsáætlunina að bæta. Hann segir Stígamót, samtök sem berjast gegn kynferðisofbeldi, vel koma til greina í þeim efnum.

„Ég hef heyrt það allavega frá okkar verkefnastjóra í gæða- og öryggismálum, hún er mjög opin fyrir Stígamótum. Ég veit ekki alveg hvaða skref hún hefur tekið en hún er opin fyrir því, ásamt fleiri fagaðilum sem geta komið nálægt,“ segir Guðmundur og nefnir lögreglu, neyðarlínuna og foreldrasamtök í því samhengi.

Engar sérstakar tölur til um kynferðislega áreitni í almenningssamgöngum

Fjölmiðlaumfjöllun síðustu mánaða virðist þó ekki hafa haft áhrif á tilkynningar um áreitni í strætisvögnum til lögreglu. Þeim hefur ekki fjölgað.

„Nei, ég get ekki sagt það. Þetta er allavega ekki eitthvað sem hefur verið áberandi,“ segir Þóra Jónasdóttir, aðstoðaryfirlögregluþjónn hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu.

Þóra segist þó ekki geta svarað fyrir upplifun farþega og að ekki séu endilega öll tilvik af þessu tagi tilkynnt til lögreglu.

Þórunn Þórarinsdóttir starfar hjá Stígamótum. Hún segir engar sérstakar tölur til yfir kynferðislega áreitni í almenningssamgöngum á Íslandi. Þá segir hún Stígamót ekki spyrja þolendur kynferðisofbeldis sérstaklega um strætisvagna og aðrar samgöngur.

„Við spyrjum ekki sérstaklega um strætisvagna og almenningssamgöngur en kynferðisleg áreitni fer auðvitað ekki eftir stöðum og tölur um tilkynningar segja ekki alltaf alla söguna. Það er alltaf manneskja og heili á bak við allt ofbeldi og viðkomandi ákveður stað og stund,“ segir Þórunn.

Aðspurð hvort Stígamót gætu hugsað sér að leggja Strætó lið í baráttunni gegn áreitni í strætisvögnum segir Þórunn það sjálfsagt.

„Við erum alltaf boðin og búin að aðstoða, sé eftir því leitað, og Strætó hefur þá bara samband.“