Bróðurmorð og innflutningsbann

Árið 2012 greindi ríkisfréttastofa Norður-Kóreu (KCNA) frá því að fylgsni einhyrnings konungsins Tongm­yong frá því í fornöld hefði fundist. Mistúlkun á fréttinni varð til þess að fjölmiðlar víða um heim greindu frá því að KCNA héldi því fram að tekist hefði að sanna tilvist einhyrninga.

Þótt sú mistúlkun sé hlægileg er hún ekki ótrúleg. Oftar en einu sinni hafa stórfurðulegar fréttir borist frá Norður-Kóreu. Til að mynda var því haldið fram um Kim Jong-il heitinn, leiðtoga ríkisins, að hann hefði verið besti golfari heims, gæti stýrt veðrinu og að hann kúkaði ekki.

Norður-Kórea er lokað einræðisríki. Ekki er hægt að ferðast frjálst um landið og búa íbúar þess við afar skert tjáningar- og upplýsingafrelsi. Samkvæmt blaðamannasamtökunum Blaðamenn án landamæra njóta íbúarnir minnsts frelsis allra.

Þrátt fyrir að stjórnarskrá ríkisins kveði á um tjáningarfrelsi og fjölmiðlafrelsi kemur ríkisstjórnin í veg fyrir að það ákvæði sé virt nema umrætt frelsi sé nýtt í að lofa ríkisstjórnina og leiðtogann Kim Jong-un. Þeir sem brjóta gegn ríkinu eru sendir í vinnubúðir og fara foreldrar, afar og ömmur og börn viðkomandi með.

Hér verður ekki greint frá öllum þeim þáttum norðurkóresks samfélags sem kynni að vera lesendum Fréttablaðsins framandi, jafnvel ógnvænlegt. Frekar er kafað í nýlegar, þýðingarmiklar fréttir sem hafa borist frá hinu einangraða einræðisríki.

Bróðir leiðtogans myrtur

Þrettánda þessa mánaðar var Kim Jong-nam myrtur á flugvelli í Kúala Lúmpúr, höfuðborg Malasíu. Kim var hálfbróðir leiðtogans Jong-un. Til 2001 var búist við því að Jong-nam yrði leiðtogi ríkisins eftir fráfall Jong-il.

Jong-nam hafði hins vegar ekki áhuga á því og féll úr náðinni hjá föður sínum eftir að hann var handtekinn í Disneyland í Tókýó, höfuðborg Japans, fyrir að vera með falsað vegabréf.

Morðið á Jong-nam hefur vakið upp fjölmargar spurningar. 28 ára kona var handtekin eftir að hún náðist á myndband þar sem hún sprautaði vökva framan í Jong-nam. Konan sagðist hafa verið að taka þátt í hrekk þar sem sprauta ætti vatni framan í fólk fyrir sjónvarpsþátt. Vatninu hafi hins vegar verið skipt út fyrir eitur.

Yfirvöld í Malasíu hafa sagt norðurkóreska ríkið koma í veg fyrir að krufning fari fram á líki Jong-nam. Hún fór hins vegar fram tveimur dögum eftir andlát hans.

Norður-Kóreumenn hafa neitað því að bera ábyrgð á morðinu og ásaka að auki Malasa um að falsa sönnunargögn svo það líti út fyrir að morðið hafi verið í pólitískum tilgangi. Samtök norðurkóreskra lögfræðinga hafa haldið því fram að Malasar beri mesta ábyrgð á morðinu þar sem glæpurinn hafi verið framinn í Kúala Lúmpúr.

Samkvæmt frétt KCNA hafa yfirvöld í Suður-Kóreu einnig lagt á ráðin um að láta líta út fyrir að yfirvöld í Norður-Kóreu hafi fyrirskipað morðið.

Ljóst er að atvik sem þetta verður ekki til þess að bæta sambönd Norður-Kóreumanna við nágrannalönd sín.

Kínverjar fjarlægjast

Efnahagur Norður-Kóreu stendur ekki styrkum fótum. Verg landsframleiðsla á mann er um 196 þúsund krónur á ári. Samsvarandi tala á Íslandi er um 6,3 milljónir króna.

Það voru því afar slæm tíðindi sem bárust Norður-Kóreumönnum síðasta laugardag er helsta viðskiptaríki þeirra, Kína, tilkynnti um innflutningsbann á norðurkóreskum kolum. Kínverjar flytja inn 63 prósent norðurkóresks varnings og eru kol stór hluti þeirrar tölu.

Kínverjar eru einnig helstu póli­tísku bandamenn Norður-Kóreumanna.

KCNA segir að nágrannaríki vinni nú með óvinum Norður-Kóreu að því að rífa niður norðurkóreska samfélagsgerð. Nágrannaríkið er augljóslega Kína.

„Þetta ríki, sem telur sig stórveldi, dansar við söng Bandaríkjanna á meðan það ver sína grimmilegu hegðun með því að segja að aðgerðum þess sé ekki ætlað að hafa neikvæð áhrif á líf Norður-Kóreumanna heldur til að halda kjarnorkuáætlun þeirra í skefjum.“ 

Vísað er til þess að nágrannaríkið þykist vera vinur Norður-Kóreu en taki ómannúðlegar ákvarðanir um að loka á milliríkjaviðskipti undir yfirskini ólöglegra tilskipana Sameinuðu þjóðanna.

Nýi óvinurinn í vestri

Nýr Bandaríkjaforseti, Donald Trump, getur ekki talist vinur norðurkóreskra stjórnvalda. Áður en Trump tók við embætti, þann 2. janúar, lýsti hann því yfir á Twitt­er að Norður-Kóreumönnum yrði ekki leyft að þróa kjarnorkuflaugar sem flogið geti milli heimsálfa.

Þann 12. febrúar, stuttu eftir að Trump tók við embætti, var gerð eldflaugatilraun í Norður-Kóreu. Fjölmargar tilraunir fóru fram 2016.

Þegar Trump bárust fréttir af tilrauninni var hann í sveitaklúbbi sínum í Flórída með Shinzo Abe, forsætisráðherra Japans. Hlupu til þeirra aðstoðarmenn með skjöl, upplýsingar og síma.

Í kjölfarið kepptust ýmsir við að fordæma eldflaugaskotið. Meðal annars öryggisráð Sameinuðu þjóðanna. Bæði Kína og Bandaríkin samþykktu þá yfirlýsingu.

Í grein Josephs Torigian fyrir Washington Post fyrr í mánuðinum kemur fram að stuðningur Kínverja sé Norður-Kóreumönnum ekki allt. Norður-Kórea hafi lengi staðið af sér pressu Kínverja. Vísar Torigian til þess að Kínverjar hafi fyrirlitið fyrsta leiðtoga Norður-Kóreu, Kim Il Sung, og þrýst á að honum yrði komið úr embætti.

Norður-Kóreumenn stóðu þann þrýsting hins vegar af sér líkt og þeir hafa oft gert síðan þá. Óljóst verður að teljast hvort enn verri sambönd við nágrannaríkin og æ hrakandi efnahagur muni leiða til falls Norður-Kóreu.

Fréttin birtist fyrst í Fréttablaðinu.