Munum það sem við kjósum að muna

Misjafnt er hvað minni fólks geymir, hvað hefur verið ritað og sagt og af hverjum. Það er útgangspunktur málþings í aðalbyggingu Háskóla Íslands í dag og á morgun og tengist bæði Írum og Íslendingum, ýmist með samanburði milli landanna eða á annan hátt. Gísli Sigurðsson íslenskufræðingur er einn málshefjenda.

„Minnisfræði eru vísindi sem hafa verið að þróast á undanförnum árum. Þau snúast um hvernig fólk man eftir fortíðinni, hvort sem það er eigin fortíð eða annarra. Það má tengja þetta Fésbókinni, þar búum við ævi okkar til með því hvernig við kjósum að muna eftir henni og segja öðrum frá henni. Það sama gera samfélagshópar. Ágætt er að nota þessi fræði og þessar hugmyndir þegar kemur að fornsögunum, til dæmis.“

Erindi Gísla í dag snýst um hvernig sagt er frá pöpunum í Landnámu og hvernig fólk var að breyta þeirri mynd og bæta við hana á 13. öld og taldi sig muna sína írsku fortíð. „Spurningin er hvort samfella sé í minningunum eða hvort fólk var að búa þær til. Það er erfitt að skera úr um það,“ segir hann.

Gísli bendir á að minningar um sama atburð geti verið mismunandi eftir því hver segi frá. „Það þarf ekki að hugsa lengra en til hrunsins hér og ástandsins fyrir hrun. Hin opinbera umræða var á einn veg fyrir hrun og sú mynd sem dregin var upp kollsteyptist. Eftir á sögðu margir:

„Já, ég var alltaf að segja þetta, það bara hlustaði enginn á mig þá.“ En allar okkar upplýsingar frá miðöldum eru komnar til okkar í gegnum örlitla klíku kringum fjölskyldu Snorra Sturlusonar. Ef okkar sýn á samtímann kæmi gegnum svo þröngan glugga þá gætum við ímyndað okkur hversu mikið væri að marka hana.“

Málþingið er samvinnuverkefni milli Íslendinga og Íra. „Það er margt hliðstætt í því hjá Írum og Íslendingum hvernig fornsögur, atburðir og tungumál hafa tengst sjálfsmynd þeirra. Írar eiga sögur og fornar hefðir eins og við sem mikið voru notaðar í þeirra sjálfstæðisbaráttu.“

Tekið skal fram að allir fyrirlestrarnir verða á ensku.