Hvað er títt af Seðla­banka­stjóra og unnustu hans?

Hvað er að frétta af Ásgeiri Jónssyni Seðlabankastjóra og unnustu hans? Það er erfitt að vita, því fjölmiðlar nenna ekki að reyna að finna út úr því. Nema Heimildin, sem hefur fjallað um þetta meiriháttar hneykslismál öðru hverju. Fyrir ári var þar sagt frá því að Seðlabankinn "kannaði hagsmunaárekstra" vegna þess að unnusta bankastjórans stýrir fjárfestingasjóði, en eftirlit með slíkum sjóðum heyrir undir Fjármálaeftirlitið, sem 2020 var sameinað Seðlabankanum.

Fyrir utan hinn augljósa hagsmunaárekstur eru starfsmenn bankans bókstaflega vanhæfir til að rannsaka hluti sem varða yfirmann þeirra, samkvæmt 5. mgr. 3. greinar stjórnsýslulaga. En almennt virðist æðsta fólk í íslenska valdakerfinu telja að lög séu bara fyrir sauðsvartan almúgann og aðra aumingja að fara eftir. Auk þessa lítur það illa út að Seðlabankastjóri býr yfir ýmsum trúnaðarupplýsingum sem geta verið fjárfestum dýrmætar, og opinbert siðferði krefst þess að tilhögun hlutanna veki ekki grunsemdir um misnotkun valds.

Og hér er ekki um neina smápeninga að ræða; fyrirtæki unnustunnar mun hafa fengið rúmar 60 milljónir í fyrra fyrir umsjón með fjárfestingasjóðnum sem er kjarni þessa hagsmunaárekstrar.

Reyndar sagði Seðlabankinn ósatt um málið í upphafi, þegar fullyrt var að sjóður unnustunnar fjárfesti aðeins í erlendum bréfum. En hvað er smá skreytni fyrir vin, sem er að auki yfirmaður manns?

Þar sem Forsætisráðuneytið ber ábyrgð á bankanum spurði ég það fyrir rúmu ári, 15. september í fyrra, hver rannsakaði mál af þessu tagi. Svarið var þetta:

"Forsætisráðuneytið fer með almennt eftirlit með starfrækslu Seðlabanka Íslands  á grundvelli laga um Stjórnarráð Íslands. Ráðuneytið og Seðlabankinn eru í  samskiptum vegna málsins."

Fyrir ári var staðan sem sagt þessi:

Unnusta Seðlabankastjóra þiggur marga tugi milljóna á ári fyrir að reka fjárfestingasjóð sem heyrir undir Fjármálaeftirlitið, sem er hluti af Seðlabankanum, sem heyrir undir Seðlabankastjóra, undirmenn hans eru að "rannsaka" mögulegan hagsmunaárekstur, og Forsætisráðuneytið, sem er yfir Seðlabankanum, er með hendur í vösum, en hins vegar "í samskiptum" við bankann um málið ...

Fjórum mánuðum eftir að ég fékk ofangreint svar frá ráðuneytinu, þann 26. janúar, spurði ég hvað hefði komið út úr þessum "samskiptum". Svarið kom fáum dögum síðar:

"Yfirferð Seðlabanka Íslands yfir innri verkferla þegar upp kemur vafi um hæfi  stjórnenda er ekki að fullu lokið. Ráðuneytinu hefur verið haldið upplýstu um  þá vinnu."

Þá hafði sem sagt í marga mánuði verið í gangi "yfirferð" yfir "verkferla", vegna vafa um hæfi Seðlabankastjóra. Að sjálfsögðu datt engum í hug að hann þyrfti að víkja meðan verið væri að rannsaka hvort hann væri vanhæfur til að gegna þessu embætti. Þannig er staðan enn í dag, við erum með Seðlabankastjóra sem er mögulega vanhæfur til að gegna starfinu, samkvæmt "eftirlitsaðilum" innan bankans, vegna hagsmunaárekstrar sem ekkert hefur verið gert til að stöðva ...

Tveim mánuðum eftir umrætt svar spurði ég svo hvar málið væri statt og hvort ráðuneytið teldi sig ekki þurfa að rannsaka málið sjálfstætt, frekar en að láta bankann bara rannsaka sjálfan sig. Nú fékk ég ekkert svar, og ítrekaði spurninguna öðrum tveim mánuðum síðar, í byrjun júní, og fékk aftur ekkert svar.

Fyrir rúmum tveim vikum, ári eftir að ég hafði fyrst spurt um þetta, ítrekaði ég enn og þá var svarið á þessa leið (fyrir utan afsökunarbeiðni):

"Ég taldi mig hafa svarað þér þarna í júní en sé að svo er ekki. Þá var ekkert  nýtt að frétta af málinu en ég athuga málið aftur núna."

Viðkomandi starfsmaður ráðuneytisins hefur líklega verið í fullri vinnu síðan við að athuga hvað ráðuneytið er að gera í málinu.

Á meðan er unnusta Seðlabankastjóra væntanlega að lesa í andlitið á unnusta sínum þegar þau hlusta á fjármálafréttir, til að giska á hvort peningastefnunefndin muni hækka vexti eða lækka á næsta fundi, og hvort banki unnustans ætli að kaupa mikið af evrum næsta mánuðinn. Og svo trúlega að velta fyrir sér hvort hún nái hundrað milljóna markinu á næsta ári, allt undir vökulu auga Fjármálaeftirlitsins, sem heyrir undir Seðlabankann, sem heyrir undir unnustann...

Höfundur er stærðfræðingur.