Þögnin rofin um þjóðar­tekjurnar

Þeir ráðamenn og hagfræðingar, sem hafa tjáð sig um efnahagsmál í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar þann 29. ágúst n.k., þreytast aldrei á samanburði á vöxtum, verðbólgu og stærð myntsvæðis krónunnar, sérstaklega við Evrópusambandið (ESB) og aðildarríki þess. En þeir hafa þagað um samanburð á þjóðartekjum Íslands og þessara landa. Með þessari grein verður sú þögn rofin.

Efnahagslegur árangur ríkja er mældur í vergri landsframleiðslu (e. gross domestic product eða VLF) eða vergum þjóðartekjum (e. gross national income eða VÞT), á hvern mann. VLF samanstendur af (1) einkaneyslu, (2) samneyslu, (3) fjármunamyndun og (4) hreinum útflutningi. VÞT samanstanda svo af (1) VLF og (2) hreinum launa- og fjármagnstekjum frá útlöndum, þ.e. tekjum íbúa hvers og eins hagkerfis. Munurinn á milli þessara stærða er lítill á Íslandi, en er t.d. mikill á Írlandi, þar sem VÞT eru mun lægri en VLF vegna greiðslu launa, arðs og vaxta til erlendra aðila. Af þessum tveimur mælikvörðum eru VÞT meira viðeigandi heldur en VLF í samhengi ESB, þar sem árleg framlög aðildarríkja til sambandsins miða að hluta til við VÞT, en ekki VLF.

Alþjóðabankinn (World Bank) birtir í gagnagrunni sínum ýmsar upplýsingar um VLF og VÞT landa heimsins. Tölur bankans fyrir árið 2025 sýna t.d. hvaða lönd í heiminum höfðu hæstu VÞT á hvern mann í bandaríkjadölum. Fimm hæstu löndin þar voru:

1. Sviss með $110,3 þúsund,
2. Noregur með $97,3 þúsund,
3. Lúxemborg með $95,7 þúsund,
4. Ísland með $89,2 þúsund og
5. Bandaríkin með $88,8 þúsund.

Af þessum ríkjum er einungis eitt aðildarríki ESB, en þrjú aðildarríki EFTA. Ísland er þannig með fjórðu hæstu VÞT á mann í heiminum, þrátt fyrir það að vera með “örmynt” og “okurvexti”. Til samanburðar, þá voru VÞT á hvern mann $48,2 þúsund á evru svæðinu og $45,1 þúsund í ESB árið 2025, eða 54,1% og 50,5% af VÞT Íslands.

Við erum greinilega að gera eitthvað rétt.

Höfundur er fyrrverandi forstjóri Bankasýslu ríkisins og hefur starfað á innlendum og alþjóðlegum fjármálamarkaði í um 30 ár.