Hvers vegna erum við enn að reyna að binda hendur fólks?

Sumir eru örvhentir og aðrir skrifa með hægri. Sumir eru örvfættir og aðrir sparka með hægri. Sumir eru jafnhentir og geta sparkað með hvorum fæti sem er. Sumir eru örvhentir en sparka með hægri, eða öfugt. Við erum allskonar. Ég er til dæmis örvhent þegar ég skrifa, en í golfi er ég hægrihent.

Hönd mín var aldrei bundin fyrir aftan bak eins og tíðkaðist hér áður fyrr, en frændi minn hafði þungar áhyggjur af því að ég yrði þvinguð til að skrifa með hægri hendi. Hönd hans hafði nefnilega verið bundin fyrir aftan bak í skóla til að leiðrétta örvhendnina. Þótt áratugir væru liðnir lifði óttinn og minningin um þá þvingun enn. Hann var alla tíð örvhentur þrátt fyrir að skrifa með hægri hendi.

Í margar kynslóðir ríkti sú sannfæring í skólum og samfélaginu öllu að örvhendni væri frávik sem bæri að uppræta. Börn voru neydd til að skrifa með hægri hendi, hendur þeirra voru jafnvel bundnar fyrir aftan bak, og því haldið fram að með nægum aga mætti leiðrétta þennan meinta galla. Rökin voru gjarnan þau að vinstri höndin stangaðist á við hefðir, trúarbrögð eða einfaldlega skipulag samfélagsins.

Í dag hristum við höfuðið yfir þessum vinnubrögðum. Við vitum að örvhentni er meðfæddur og eðlilegur hluti af fjölbreytileika mannlífsins. Tilraunir til að binda vinstri höndina sköpuðu ekkert nema kvíða, stam og vanlíðan hjá börnum sem áttu enga sök aðra en að vera þau sjálf.

Því miður birtast sömu rök og viðhorf í dag þegar kemur að réttindum hinsegin og trans fólks. Enn er tekið á móti eðlilegum fjölbreytileika mannlífsins með ótta og tregðu. Enn heyrast raddir sem halda því fram að fólk sé aðeins að elta tískubólu, að hægt sé að telja því hughvarf eða að réttast sé að þrýsta öllum í sama mót. Enn er grafið undan sjálfsmynd fólks í nafni þess sem talið er eðlilegt.

Sagan sýnir okkur að samfélög sem reyna að neyða fólk til að afneita eigin eðli uppskera aldrei sátt. Þegar vinstri höndin var bundin varð fólk ekki hægrihent. Það var aðeins rænt tækifærinu til að þroskast á eigin forsendum. Á sama hátt verður hinsegin og trans fólk ekki sís-kynja eða gagnkynhneigt við það að mæta mótspyrnu, fordómum eða lagalegum hindrunum. Það verður aðeins jaðarsett.

Það tók samfélagið langan tíma að átta sig á því að örvhentir og hægrihentir gætu skrifað hlið við hlið án þess að heimurinn færi á hvolf. Við þurftum einfaldlega að breyta umgjörðinni, framleiða skæri fyrir örvhenta, endurskipuleggja skólastofurnar og hætta að líta á frávik frá meðaltali sem galla.

Barátta hinsegin og trans fólks snýst um nákvæmlega það sama. Samfélagið þarf að laga umgjörð sína að veruleika mannlegrar tilveru í stað þess að þvinga fólk í mót sem hentar því ekki.

Sagan dæmir fortíðina hart fyrir tilraunir hennar til að binda hendur örvhentra barna. Hvernig mun sagan dæma viðhorf okkar til hinsegin og trans fólks í dag? Tími þvingaðrar aðlögunar ætti að vera liðinn. Virðing fyrir fjölbreytileikanum er ekki ógn við samfélagið. Hún er forsenda þess að öllum geti liðið vel. Fögnum fjölbreytileikanum á Hinsegin dögum og höldum áfram að rýma til fyrir öllum litrófum mannlífsins.

Gleðilega Hinsegin daga!

Höfundur er formaður Trans Vina.