„Hefði mátt koma í veg fyrir enn frekari ótta“

Þetta segir Heiðrún Lind Marteinsdóttir, framkvæmdastjóri Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi (SFS), innt eftir viðbrögðum við fréttum gærdagsins um að Matvælastofnun hafi deilt upplýsingum sem innihéldu staðsetningu og hnit veiðilendna hvalveiðibáta Hvals hf. 

Greint var frá því í gær að MAST hafi deilt eftirlitsskýrslu sinni varðandi hvalveiðar með þeim sem óskuðu eftir henni eins og þeim er skylt að gera á grundvelli upplýsingalaga. Kristján Loftsson, forstjóri Hvals hf., sendi erindi á Hrönn Ólínu Jörundardóttur, forstjóra Matvælastofnunar, í gær þar sem hann fordæmdi umrædd vinnubrögð og gagnrýndi það harðlega að ekki hafi verið haft samband við fyrirtækið áður en upplýsingunum var deilt. 

Hann sagðist hafa rökstuddan grun fyrir því að áhafnarmeðlimir Paul Watson-samtakanna um borð í Bandero hafi komist á snoðir um veiðisvæði Hvals vegna hnita sem voru í skýrslunni. Hvalur hafi því neyðst til að leita á önnur hafsvæði sem séu ekki jafn gjöful. Kristján hefði heldur viljað að umræddar upplýsingar hefðu verið afmáðar í skýrslunni.

 Matvælastofnun brást umsvifalaust við í gær og breytti verklagi. Hér með mun staðsetning hvalveiðibáta við veiðar ekki vera gefin upp í skýrslum. Kristján segir starfsmönnum sínum stefnt í hættu með upplýsingagjöfinni.

„Auðvitað hefði átt að fylgja leiðbeiningum sem Hæstiréttur hefur gefið stofnuninni um að þeim beri að bera það undir fyrirtæki ef það stendur til að afhenda viðkvæm gögn. Og gefa þá fyrirtækjum kost á því að afmá upplýsingar sem eru viðkvæmar áður en þessar upplýsingar eru afhentar. Þannig að það hefði auðvitað að einhverju leyti mátt koma í veg fyrir skaða með því að huga betur að stjórnsýslunni, alla vega á þessu stigi,“ segir Heiðrún Lind og vísar til dóms í Brúneggjamálinu svokallaða.

Fyrir Hæstarétti var fallist á að Mast hafi verið skylt að afhenda gögn í Brúneggjamálinu en þó er tekið fram að það hefði verið góð stjórnsýsluframkvæmd að óska eftir áliti Brúneggja á þeim tíma áður en gögnin voru afhent. Það hefði hins vegar ekki breytt neinu um skyldu stofnunarinnar til að veita gögnin.

Heiðrún segir í ljósi þessa að Matvælastofnun hefði átt að vita betur. Málið sé að sumu leyti klúðurslegt.

„Matvælastofnun af öllum stofnunum hefði auðvitað átt að vita betur hafandi farið í gegnum þetta svokallaða brúneggjamál, þar sem að leiðbeining Hæstaréttar er mjög skýr um þetta að það beri að veita aðilum færi á að kynna sér eða afmá upplýsingar sem eru viðkvæmar áður en að gögn eru afhent þriðja aðila.“

Bandero er enn statt innan íslenskrar lögsögu en Rod Corenado, leiðangursstjóri Bandero, staðfesti í samtali við fréttastofu í gær að skipið væri nú 40 sjómílum frá Íslandsströndum á því svæði þar sem fimm af síðustu tíu hvölum hafa verið veiddir. 

Samtökin hafa ítrekað hótað að binda enda á hvalveiðar með einum eða öðrum hætti. Heiðrún segist líta málið alvarlegum augum.

„Það er auðvitað mikið áhyggjuefni ef fólk getur ekki stundað lögmæta starfsemi þegar ógn stafar að þeirri starfsemi vegna fólks er að mótmæla en ætlar sér að gera það með ólögmætum og jafnvel skaðlegum hætti. Það er auðvitað bara mjög mikið áhyggjuefni,“ segir hún og tekur fram að hún jafnt og sjómenn beri mikið traust til Landhelgisgæslunnar. 

„Maður leyfir sér að vona að það verði ekki látið til skarar skríða af þeirra hálfu að fara í lögbrot, að þetta séu nú fyrst og fremst hótanir. Þær eru nú kannski ekki síður alvarlegar, því að það getur stafað alveg jafnmikil ógn af hótunum eins og að láta verða af hótunum. Þannig að við verðum bara að bíða og sjá hvað verður.“