Er ESB að grafa undan eigin hags­munum?

Í gær, 30. júní, birti fyrrverandi forseti EFTA-dómstólsins, Carl Baudenbacher, athyglisverða færslu á Linkedln. Þar gagnrýnir hann Evrópusambandið fyrir að reyna að fá Ísland úr EES og inn í ESB og segir þá stefnu bera vott um skort á stefnumótandi hugsun.

Þetta er óvenjulegt sjónarhorn í íslenskri umræðu.

Yfirleitt er spurt hvort EES þjóni hagsmunum Íslands eða hvort tímabært sé að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Baudenbacher snýr spurningunni við. Hann spyr hvort Evrópusambandið sé í raun að vinna gegn eigin langtímahagsmunum.

Að hans mati ætti ESB að gera allt sem í þess valdi stendur til að varðveita EES. Hann nefnir tvær ástæður. Annars vegar telur hann að ákveðin samkeppni milli ólíkra samstarfsforma í Evrópu sé heilbrigð. Hins vegar bendir hann á að EES gæti reynst mikilvægt samstarfslíkan síðar, ef ríki á borð við Bretland eða Sviss vildu tengjast innri markaðnum án fullrar aðildar að Evrópusambandinu.

Hvort menn eru sammála þessari greiningu eða ekki er aukaatriði. Hitt skiptir meira máli að einn kunnasti sérfræðingur Evrópu í EES-rétti telur Evrópusambandið ekki aðeins vanmeta EES heldur jafnvel grafa undan samstarfsformi sem það gæti sjálft haft verulega þörf fyrir í framtíðinni.

Það er sjónarmið sem vert er að velta fyrir sér. Á meðan íslensk stjórnmálaumræða snýst að mestu um það hvað EES geri fyrir Ísland, spyr Baudenbacher allt annarrar spurningar: Hvað ef Evrópusambandið er að gera mistök með því að veikja EES?

Höfundur er hagfræðingur.