Þetta segir fundar­gerð ESB frá 18. desem­ber 2012 um að­lögun

Í opinberri fundargerð ráðs Evrópusambandsins frá 18. desember 2012 er gerð grein fyrir stöðu aðildarviðræðna Íslands. Auk fulltrúa aðildarríkja ESB sat íslensk sendinefnd undir forystu þáverandi utanríkisráðherra fundinn. Í fundargerðinni kemur skýrt fram að framvinda viðræðnanna byggist á því að Ísland nái framförum í aðlögun að regluverki sambandsins og innleiðingu þess.

Í fundargerðinni er jafnframt rakið að til þess að unnt sé að loka einstökum samningsköflum þurfi að uppfylla tiltekin skilyrði. Þau lúta meðal annars að því að löggjöf sé samræmd regluverki sambandsins og að sýnt sé fram á að íslensk stjórnsýsla hafi bæði mannauð og kerfislega getu til að framfylgja því í framkvæmd.

Kröfur um aðlögun í fundargerðinni

Taka má skýr dæmi um kröfur ESB til aðlögunar Íslands á meðan viðræður um einstaka kafla standa yfir, eftir formlega opnun þeirra á fundinum.

Í kafla um skattamál er sett fram krafa um að Ísland sýni fram á stjórnsýslugetu til að innleiða regluverk ESB og að lögð verði fram heildstæð stefna um uppbyggingu tæknilegra innviða. Í kafla 17 um efnahags- og peningamál er krafist lagabreytinga sem tryggja sjálfstæði Seðlabanka Íslands og aðlögunar að regluverki ESB um tengingu við Evrópska seðlabankakerfið.

Varðandi kafla 22 um byggðamál er þess krafist að Ísland setji upp stjórnsýslukerfi til að framkvæma stefnu ESB á sviði byggðamála, leggi fram áætlanir og skipulag fyrir framkvæmd stefnunnar og hanni upplýsingakerfi sem styðji slíka framkvæmd.

Öll þessi skilyrði lúta að lagasetningu, stofnunum og framkvæmd og kalla á verulegan mannafla og fjármuni á meðan aðildarviðræðum stendur.

Í fundargerðinni kemur jafnframt fram að framgangur viðræðnanna sé metinn sérstaklega í hverjum samningskafla og að framfarir í aðlögun og innleiðingu séu forsenda þess að hægt sé að halda viðræðum áfram. Þetta mat fer fram á meðan viðræður standa yfir og er hluti af því verklagi sem gildir um opnun og lokun samningskafla.

Þær kröfur sem settar eru fram lúta því ekki að lokaniðurstöðu viðræðnanna heldur að stöðu Íslands á hverju stigi ferlisins. Aðlögun og innleiðing eru þannig ekki atriði sem bíða lokasamnings heldur skilyrði fyrir því að viðræðurnar gangi yfirleitt áfram.

Aðlögun er hluti af ferlinu

Eins og áður hefur verið rakið ræðst lokun samningskafla af því hvort lagaleg og stjórnsýsluleg skilyrði hafi verið uppfyllt og framkvæmd þeirra sönnuð. Ekki nægir að lög séu samþykkt; jafnframt þarf að sýna fram á að þau virki í reynd og að viðeigandi stofnanir hafi getu til að framfylgja þeim.

Af þessu leiðir að kröfur um uppbyggingu stofnana, lagalega aðlögun og framkvæmd regluverks eru hluti af viðræðuferlinu sjálfu.

Fullyrðingar um að ekki þurfi að ráðast í breytingar á lögum eða stofnunum fyrr en að lokinni þjóðaratkvæðagreiðslu eiga ekki við rök að styðjast í ljósi þeirra krafna sem koma fram í fundargerðum viðræðnanna sjálfra.

Skortur á dæmum um fullgerðar lagabreytingar, hið minnsta varðandi þessa kafla sem vikið er að hér að ofan, breytir ekki því að kröfur um aðlögun og innleiðingu voru settar fram sem skilyrði fyrir framvindu viðræðnanna. Það bendir fremur til þess að íslensk stjórnvöld hafi ekki orðið við slíkum kröfum, enda stöðvuðust viðræðurnar í upphafi árs 2013.

Höfundur er hagfræðingur og í stjórn Heimssýnar.