Vald í vel­vild

Þegar einstaklingur greinist með alvarleg veikindi snertir það aldrei eingöngu hann einan. Það snertir fjölskyldur, vini, vinnustaði, skóla og heilu bæjarfélögin. Þegar það gerist vitum við oft ekki hvað skal segja eða hvernig við eigum að bregðast við.

Í samfélagi þar sem hraði og einstaklingshyggja ráða oft ferðinni er auðvelt að draga sig í hlé þegar erfiðleikar dynja yfir aðra. En reynslan sýnir annað: Flestir vilja taka þátt. Fólk vill hjálpa-oft þarf bara vettvang.

Í starfi mínu sem fjáröflunarstjóri hjá Krafti stuðningsfélagi sé ég þá töfra sem geta myndast þegar fólk ákveður að gera eitthvað og nýta vettvang Krafts í stað þess að standa hjá. Fyrirtæki, skólar og hópar hafa samband þegar einhver innan þeirra raða hefur greinst með krabbamein. Þau vilja sýna stuðning í verki en ekki bara með orðum.

Í samráði við þau skipuleggjum við viðburð þar sem fólk kemur saman og perlar helstu fjáröflunarvöru félagsins, sem er hið fræga „lífið er núna” armband. Þetta er þó miklu meira en bara fjáröflun. Á viðburðum Krafts skapast einstakt andrúmsloft og það er magnað að fylgjast með. Hópar breytast, fólk sem þekkist lítið vinnur saman af einlægni og hlýju og í sumum tilfellum myndast samhugur sem lifir áfram löngu eftir að viðburði lýkur. Þetta snýst um að taka afstöðu.

Við stöndum öll frammi fyrir vali þegar áföll dynja yfir; að líta undan eða stíga fram. Samstaða myndast ekki í tómarúmi. Hún verður til þegar við ákveðum að vera til staðar fyrir hvert annað. Sjálfboðaliðastarfið sem verður til í kringum þessa viðburði er ekki aukaatriði, það er kjarninn. Þar verður samstaða sýnileg. Þar gerist eitthvað sem við tölum kannski of sjaldan um: Þeir sem leggja sitt af mörkum styrkjast sjálfir. Sjálfboðaliðastarf krefst þess að við endurhugsum hlutverk okkar. Að við komum ekki endilega inn sem miðpunktur sögunnar, heldur sem þátttakendur í stærra samhengi. Að við séum tilbúin að hlusta áður en við framkvæmum, og læra jafn mikið og við leggjum af mörkum.

Sama á við þegar veittur er fjárhagslegur stuðningur, sem vissulega er ekki á allra færi. Hvert framlag sýnir afstöðu gagnvart því hvaða verkefni við teljum verðug, hvaða nálganir við styðjum og hvaða framtíð við viljum sjá. Að gefa er því ekki aðeins spurning um velvilja, heldur um vald. Þess vegna skiptir máli hvernig við tölum um þessi mál. Ef við höldum áfram að ramma sjálfboðaliðastarf eða fjárhagslegan stuðning inn sem einungis góðverk, missum við af kjarnanum. Þá höldum við uppi hugmyndum um að sumir gefi og aðrir þiggi, í stað þess að horfast í augu við að við erum öll hluti af sama samfélagi og berum öll ábyrgð á því hvernig það þróast.

Spurningin er því ekki hvort við getum hjálpað, heldur hvort við séum tilbúin að axla ábyrgð. Þess vegna skiptir máli að bregðast við. Að mæta. Að leggja sitt af mörkum.

Höfundur er fjáröflunarstjóri hjá Krafti stuðningsfélagi og myndlistarkona.