Hjúkrunar­heimili í Þor­láks­höfn

Það er ólíðandi að núna á meðan þú lest þessa grein bíði um 800 manns eftir hjúkrunarrými á Íslandi. Þar af eru um 150 í svokölluðu „biðrými“ á spítala sem oft eru gangar, geymslur eða önnur óviðunandi úrræði. Ofan á þetta bætist sú jákvæða staðreynd að öldruðum er að fjölga afar hratt og mun sú fjölgun halda áfram næstu árin. Ef horft er til þess að biðtími eftir hjúkrunarrými verði innan við 90 dagar fyrir 85% allra á biðlista árið 2026, þarf að fjölga rýmum um tæplega 3.700 (um +130%) til ársins 2040.

Við sem bæjarfulltrúar í Ölfusi ætlum að sýna þessari stöðu virðingu og gera allt sem í okkar valdi stendur til að hér verði byggt hjúkrunarheimili sem fyrst.

Samstaða

Á undanförnum árum hefur orðið sífellt ljósara að þörf fyrir hjúkrunarrými á Suðurlandi mun aukast verulega í takt við öldrun þjóðarinnar og breytta aldurssamsetningu samfélagsins. Greiningar frá bæði opinberum aðilum og óháðum ráðgjöfum sýna samhljóm um þessa þróun. Samtök sunnlenskra sveitarfélaga (SASS) gerðu síðast árið 2022 eigið mat á þörfinni og hafa niðurstöður þeirra nú verið staðfestar og styrktar með nýjum gögnum frá KPMG og framkvæmdaáætlun Framkvæmdasýslu ríkisins (FSRE). Þessar upplýsingar mynda saman trausta heildarmynd af þeirri stöðu sem blasir við og þeim aðgerðum sem nauðsynlegt er að ráðast í á næstu árum.

Þingmönnum Suðurlands væri hollt að lesa þessi gögn vandlega og taka þátt í baráttunni með okkur.

Staðan kallar á tafarlausar aðgerðir

Samkvæmt mannfjöldaspá Hagstofu Íslands er gert ráð fyrir 30 prósenta fjölgun í hópi einstaklinga 67 ára og eldri til ársins 2032. Sé gert ráð fyrir að eftirspurn eftir hjúkrunarrýmum fylgi þeirri þróun má áætla að þörfin fyrir slík rými á Suðurlandi verði á bilinu 360 til 450 rými á sama tíma. Til að mæta þessari aukningu þarf að fjölga hjúkrunarrýmum um 100 til 190 á næstu tíu árum sem jafngildir 40 til 70 prósenta aukningu frá núverandi framboði. Að auki er ljóst að stór hluti núverandi rýma þarfnast endurnýjunar til að uppfylla kröfur samtímans um gæði, rými, aðbúnað og tæknibúnað. Með öðrum orðum er ekki aðeins þörf á nýjum rýmum heldur einnig á verulegri uppfærslu á eldri hjúkrunarheimilum til að mæta opinberum viðmiðum og væntingum samfélagsins. Það felur feigðina í sér að bíða með hendur í skauti þegar slíkt er staðan.

Tíminn er núna

Greiningar KPMG og framkvæmdaáætlun FSRE frá október 2025 varpa ljósi á stöðu næstu fimm ára eða fram til ársins 2031. Samkvæmt mælaborði KPMG þarf að bæta við 94 nýjum hjúkrunarrýmum á Suðurlandi á þessum tíma ef miðað er við 90 daga biðlista.

Á sama tíma liggur fyrir, samkvæmt framkvæmdaáætlun FSRE, að aðeins munu 33 ný rými bætast við á svæðinu á þessum tíma. Þar af eru 6 rými á Höfn sem bætast við þegar framkvæmdum lýkur og 27 ný rými við hjúkrunarheimilið Ás í Hveragerði sem áætlað er að taki til starfa árið 2028. Þessi tala endurspeglar þó aðeins hefðbundin hjúkrunarrými. Ef tekið er tillit til annarra þjónustuþátta svo sem hvíldarinnlagna, endurhæfingar og sértækrar búsetuþjónustu má gera ráð fyrir að raunveruleg þörf verði mun meiri. Því er ljóst að við núverandi skipulag mun framboðið ekki duga til að mæta þeirri þjónustu sem eldra fólk á Suðurlandi þarfnast á næstu árum. Þetta er ljóst núna og því ekki ástæða til að fresta aðgerðurm.

Þorlákshöfn sem lykilstaður í uppbyggingu

Í ljósi ofangreinds blasir við að brýn þörf er á nýju hjúkrunarheimili á Suðurlandi innan fárra ára. Þegar staðsetning næstu uppbyggingar er metin hlýtur Þorlákshöfn að vera efst á lista yfir heppilega staði. Landfræðileg staða bæjarins gerir hann að náttúrulegum tengipunkti milli Suðurlands og höfuðborgarsvæðisins. Þorlákshöfn er í öruggri nálægð við bráðaþjónustu á höfuðborgarsvæðinu og getur þannig stuðlað að lausn á fráflæðisvanda sjúkrahúsa í Reykjavík og nágrenni þar sem skortur á hjúkrunarrýmum hefur lengi verið viðvarandi.

Slík staðsetning gæti þannig þjónað tvíþættum tilgangi. Annars vegar að mæta staðbundinni þörf í sveitarfélögum á Suðurlandi og hins vegar að létta á álagi á höfuðborgarsvæðinu. Að auki myndi nýtt hjúkrunarheimili í Þorlákshöfn skapa vettvang fyrir fjölþætta þjónustu við aldraða þar sem sameina mætti hjúkrunarrými, dagdvöl, endurhæfingu og önnur sértæk búsetuúrræði. Slíkur sveigjanleiki myndi auka hagkvæmni í rekstri og gera þjónustuna næmari fyrir breyttum þörfum íbúa á svæðinu.

Staðan er þessi

Greiningar KPMG og framkvæmdaáætlun FSRE staðfesta álit SASS frá árinu 2022 um að ótvíræð þörf sé fyrir ný hjúkrunarrými á Suðurlandi á næstu árum. Ef ekki verður gripið til markvissra aðgerða mun bilið milli framboðs og eftirspurnar halda áfram að breikka, bæði til skemmri og lengri tíma. Í því ljósi má með góðum rökum halda því fram að næsta hjúkrunarheimili á Suðurlandi eigi að rísa í Þorlákshöfn. Nú þegar höfum við undirrituð, ásamt félögum okkar í bæjarstjórn, úthlutað lóð undir hjúkrunarrými og með samstiltu átaki verður hægt að hefja þar framkvæmdir við 66 til 88 rými á næstu mánuðum. Með því yrði ekki aðeins svarað brýnni þörf á svæðinu heldur einnig stuðlað að betra jafnvægi í heilbrigðis- og öldrunarþjónustu á landsvísu.

Þorlákshöfn er í senn nálægur, raunhæfur og hagkvæmur kostur sem sameinar góða staðsetningu, sterka innviði og möguleika á fjölbreyttum útfærslum í þjónustu. Uppbygging nýs hjúkrunarheimilis þar myndi bæta aðgengi að þjónustu fyrir íbúa Suðurlands, draga úr biðlistum og styrkja stoðir heilbrigðiskerfisins á næstu árum.

Áskorun

Við skorum á þingmenn Suðurands að láta þetta mál sig varða og styðja við áform sveitarfélagsins. Sá samtakamáttur getur tryggt að framkvæmdir við hjúkrunarheimili í Þorlákshöfn hefjist á komandi ári.

Höfundar eru bæjarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins í Ölfusi.