„Fréttir eru ekki ó­keypis“

Sigríður Dögg Auðunsdóttir blaðamaður hefur gegnt formennsku Blaðamannafélags Íslands frá árinu 2021 og býður sig nú fram á ný. Í dag varð ljóst að engin mótframboð hafi borist í embættið og er hún því sjálfkjörin til áframhaldandi formannssetu. 

„Blaðamennska hefur aldrei verið mikilvægari,“ er slagorð nýrrar auglýsingaherferðar Blaðamannafélagsins, sem var frumsýnd í síðasta mánuði. Auglýsingin, sem nálgast má neðar í fréttinni, hefur vakið athygli almennings. En hann kann að spyrja sig, hvers vegna?

Blaðamaður hafði samband við Sigríði Dögg, sem átti svör við því. 

„Við erum að horfast í augu við það, í nánast öllum vestrænum ríkjum, að þetta er breytt neysluumhverfi miðla. Sérstaklega með tilkomu samfélagsmiðla,“ segir Sigríður. 

Óljós skil milli blaðamennsku og annarrar upplýsingamiðlunar

Hún segir notendur eyða sífellt meiri tíma á samfélagsmiðlum á kostnað fjölmiðla. Skilin milli blaðamennsku og annarrar upplýsingamiðlunar verði óljósari eftir því sem flæði milli þeirra eykst. Til að mynda birti fréttamiðlar fréttir á samfélagsmiðlum.

„Og það getur verið erfitt fyrir marga að gera upp á milli þess hvaða upplýsingum megi treysta og hverjum ekki,“ segir Sigríður Dögg. 

Umræða um upplýsingaóreiðu og upplýsingaofgnótt hefur verið áberandi upp á síðkastið, ekki að ástæðulausu. Hennar vegna segir Sigríður blaðamennsku aldrei verið mikilvægari.

„Vegna þess að það er svo mikilvægt að fólk geri sér grein fyrir því hvað blaðamennska er, hvernig blaðamenn vinna og af hverju það megi treysta upplýsingar sem settar eru fram samkvæmt siðareglum blaðamennskunnar,“ segir Sigríður Dögg. En siðareglurnar byggja meðal annars á að sannreyna upplýsingar, nálgast mál frá mörgum hliðum og setja þau í samhengi.

Sigríður segir blaðamenn finna fyrir því í samtölum við fólk að margir geri sér enga grein fyrir því hver munurinn á upplýsingum sem fást frá áhrifavöldum og eru settar fram í fréttamiðlum sé. Pælingin með útlitinu á auglýsingunum sé að fanga óreiðuna sem er í upplýsingunum sem sífellt streyma til okkar. „Og þetta mikla magn af upplýsingum sem dynur á manni.“

Byrjunin á stærra verkefni

Sigríður Dögg segir herferðina þegar hafa vakið umtal. „Við erum mjög ánægð með viðtökurnar. Við höfum fengið mjög mikil og góð viðbrögð.“

„En við getum samt ekki hætt hér, við erum ekki búin,“ bætir Sigríður Dögg við. Hún segir herferðina í raun grunn að stærra verkefni sem snúist um að halda áfram samtalinu við samfélagið um hvers vegna blaðamennska sé mikilvæg og hvað sé hægt að gera til þess að stuðla að því að sem flestir og fjölbreyttastir fjölmiðlar geti starfað. 

„Og ein leiðin er að fólk gerist áskrifendur. Þá gæti næsti kaflinn í þessari herferð verið að vekja fólk til vitundar um hvað það geti gert.“

Hún bendir á mikilvægi þess að auglýsendur auglýsi í íslenskum miðlum. Minnst tíu milljarðar fari út úr íslenskum fjölmiðlamarkaði árlega í formi auglýsinga til Google og Meta. „Og þetta eru brjálæðislega stórar upphæðir,“ segir Sigríður Dögg og að þær skipti sköpum þegar kemur að rekstri fjölmiðla. 

„Ef að fólk áttar sig á því að það þarf að leggja sitt að mörkum til þess að hér séu öflugir, faglegir fréttamiðlar, þá þarf það annað hvort að gera áskrifendur eða að fyrirtæki kaupi auglýsingar í fjölmiðla. Fréttir eru ekki ókeypis. Fagleg blaðamennska er ekki ókeypis.“