Ákvarðanir byggðar á traustum gögnum en ekki sögu­sögnum

Óöld hefur litað daglegt líf Venesúelabúa síðustu ár en kúgunartilburðir Nicolasar Maduro forseta og öryggissveita hans hafa leitt til þess að íbúar hafa flúið unnvörpum það ofbeldi og hótanir sem þeir hafa sætt. Sjö milljónir Venesúelabúa eru á flótta samkvæmt opinberum tölum. Yfirgnæfandi meirihluti þeirra hefur flúið til Kólumbíu og annarra landa nærri heimahögunum.

Kærunefnd útlendingamála kvað upp úr síðasta sumar um að ríkisborgurum frá Venesúela skyldi veitt hér sérstök viðbótarvernd vegna ástandsins í heimalandinu. Ástandið hefði ekki breyst til hins betra frá því síðast var úrskurðað.

Fréttastofa greindi frá því í gær að ferðaskrifstofufyrirtækið Air Viejo hefði í sérstöku myndbandi bent viðskiptavinum sínum á að fara til Íslands. Tvær konur dásama þar landið og tala um þá möguleika sem séu fyrir hendi; meðal annars há lágmarkslaun og gott bótakerfi.

Jón Gunnarsson, dómsmálaráðherra, segir í samtali við mbl.is að dæmi á borð við þessi séu ömurleg. Bregðast verði við þeirri þróun sem hafi orðið í málefnum flóttafólks frá Venesúela.

„Við búum við það að kærunefnd útlendingamála komst að þeirri niðurstöðu að borgurum frá Venesúela skyldi veitt hér sérstök viðbótarvernd. Það er eitt af því sem við veitum umfram aðrar Evrópuþjóðir,“ hefur mbl.is eftir ráðherranum.

Þorsteinn Gunnarsson, formaður kærunefndar útlendingamála, vildi ekki bregðast við ummælum ráðherrans en segir að í þessu máli sé ákveðin forsaga.

„Það hafa verið að koma til Íslands einstaklingar frá Venesúela og sækja um alþjóðlega vernd frá árinu allavega 2018 eða 2017 minnir mig frá því að þessi mannúðarkrísa kom upp þar í landi,“ útskýrir Þorsteinn.

Fyrstu málin sem hafi komið til kasta kærunefndar útlendingamála hafi komið inn á borð hennar árið 2021 um að veita ríkisborgurum Venesúela sérstaka viðbótarvernd vegna ástandsins heima fyrir.

„Þá lá fyrir nokkuð skýr stjórnsýsluframkvæmd sem var svo breytt af Útlendingastofnun og málin koma svo aftur til kærunefndar þar sem þau voru metin hér á síðasta ári.“

Eftir að hafa gaumgæft upplýsingar frá Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna, European Union Asylum Agency og fleiri viðurkenndum stofnunum lá niðurstaða kærunefndar fyrir; ástandið hefði ekki breyst til hins betra í Venesúela.

„Við þurfum að treysta á að hafa traustar og áreiðanlegar heimildir um aðstæður í ríkjunum sem við erum að senda fólk til og þá er mikið byggt á þessum landaupplýsingum og það verður að byggja á þeim, við getum ekki verið að byggja málin á einhverjum orðrómi eða hugsanlega einhverjum leiðum sem er verið að lokka fólk til að fara á einhvern ákveðinn stað frá einhverjum milligönguaðilum. Við erum fyrst og fremst alltaf að horfa á aðstæður í ríkinu sem viðkomandi verður sendur til ef honum verður synjað um alþjóðlega vernd og við byggjum okkar niðurstöður á þeim traustustu og áreiðanlegustu landaupplýsingum um þau lönd sem við höfum á hverjum tíma.“

Orðrómur um að hugsanlega séu aðilar að svindla á kerfinu sé alls ekki nýr í flóttamannamálum.

„Það hefur nú verið í gegnum tíðina alls kyns orðrómur í gangi á meðal fólks sem hefur verið að leita sér alþjóðlegrar verndar á Íslandi. Nefna má sem dæmi að árið 2016 kom nokkur fjöldi fólks frá Makedóníu, þá voru alls kyns sögusagnir á lofti um það hvað væri í boði á Íslandi þannig að þetta er nú ekki nýtt, hvorki varðandi Venesúela né önnur ríki. Það er oft alls kyns misskilningur í gangi um það hvaða réttindi séu í boði og hvers eðlis þau eru.“