Fínt veður um Verslunar­manna­helgina

Einar Sveinbjörnsson veðurfræðingur segir að það líti vel út með veður um Verslunarmannahelgina sem nú nálgast óðfluga. Það ætti því ekki að vera fyrirstaða sé fólk að bræða það með sér hvort það ætti að leggjast út um helgina og slá upp tjaldi. Vísir fékk Einar, þennan ágæta og reynda veðurfræðing, til að rýna í þau reiknilíkön sem hann styðst við þegar hann spáir fyrir um veður. Og hann var svo vinsamlegur að verða við því.

Hæglætisveður um land allt

„Þetta lítur bara vel út um Verslunarmannahelgina með veður. Í það minnsta er ekki að sjá að neins staðar ætli að verða vindur til trafala eins og stundum vill verða. Það er spáð hæglátu veðri. Eina veilan eða óvissan í spánni er á sunnudag. Þá gæti laumast hér fyrir sunnan land inn dálítil lægð sem gerði það að verkum að það blési um stund í Vestmannaeyjum. En í nýjustu tölvukeyrslum hefur þessi lægð á sunnudaginn eiginlega gufað upp þannig að við sjáum hvað setur,“ segir Einar.

Hiti í meðallagi eða 10 til 12 gráður

Á föstudaginn er því spáð að það verði bjart með köflum á landinu og víðast alveg úrkomulaust. Og hvorki er hægt að segja að það verði hlýtt né kalt.

„Hiti eins og við eigum að venjast í ágústbyrjun en þá er meðalhitinn þetta 10 til 12 gráður á þessum árstíma. Og, af því að það er skýjað þá verður ekki kalt á nóttu,“ segir Einar.

Þannig að, þó veður verði rólegt hvað varðar vind og vætu er vert að fólk búi sig sæmilega.

Vestanstæð gola á laugardag

Á laugardag verður svo svipað veður.

„Eina breytingin er sú að það verður aðeins vestanstæður vindur. Þetta þýðir að þá ber af sjónum ský yfir Suðvestur og Vesturland. Þar verður vottur af úrkoma, suddi eða smá rigning. En, þetta er hæg gola,“ segir Einar og útskýrir að af því að áttin er vestanstæð þá fylgi því ský.

„En, það er léttskýjað á hálendinu og Suðaustanlands, eða austan Víkur. En, þetta er meinlaust veður. Þar sem sólin nær að skína eins og á laugardaginn geta myndast fjallaskúrir. Síðdegisskúrir þá. Þegar sólin hitar yfirborðið þá myndast ský,“ segir Einar þolinmóður en blaðamaður bað hann vinsamlegast að útskýra þetta fyrir sér eins og hann væri barn.

Lægðin sem átti á setja mark sitt á sunnudag farin

Sunnudagurinn var í langtímaspám helsti óvissuþátturinn.

„Þá kemur húm mögulega þessi lægð en, hún virðist gufuð upp í kortunum. En, það er engu að síður austanátt. Hæg á landinu. Og víðast verður alveg þurrt. Ekki er hægt að sjá það á spánni að það verði beinlínis léttskýjað heldur verða sólarglennur hér og þar. Síst á Norðurlandi og Ströndum þar sem loftið er að koma af hafi.“

Hæð yfir Grænlandi sendir lægðirnar annað

Á mánudag er ekki heldur að sjá neinar breytingar.

„Þá er áfram þetta hæglæti í veðri. Það eru aðaltíðindin. Aðalspennan með veðrið er eftir helgina. Við erum í læstri stöðu með veðrið, sem er nú svipað frá degi til dags. Yfir Grænlandi er hæð sem beinir lægðum til Bretlandseyja. Sumarlægu lægðir með mikilli vætu fara beint þangað og svo til Evrópu, íbúum þar til hrellingar. Þar er mikið kvartað undan leiðinlegu veðri; flóð í Þýskalandi og bleyta í Suður Noregi og Jótlandi.“

Meint lýðskrum veðurfræðinga

Veðrið á Íslandi er sem sagt tíðindalítið og þannig í laginu að enginn ætti að þurfa að setja það fyrir sig sé hugmyndin sú að fara í tjaldútilegu. En, það verður ekki skilið við Einar án þess að bera undir hann heimasmíðaða samsæriskenningu. Þannig er að blaðamaður Vísis stundar golf hefur lent í því ítrekað að líta á kortin á vedur.is og það bregst yfirleitt ekki; veður er miklu verra og þá einkum vindasamara en kortin sýna. Sem er, óþolandi.

Kenningin er sem sagt sú að haldi einhver bæjarhátíð og spáin er ekki góð, engin mætir þá hringir viðkomandi brjálaður á Veðurstofuna og heldur því fram að veðrið hafi bara verið fínt og það hafi enginn mætt útaf spánni. Veðurfræðingarnir, sem ljúga svo vitnað sé í skáldið, hafa þá spánna eins góða og mögulegt er til að hafa hina kvartsáru Íslendinga góða. Og stunda þannig lýðskrum með spám sínum; segja fólki bara það sem það vill heyra.

Ýmsar kenningar á lofti

Einar, sem starfaði fyrir tíu árum á Veðurstofunni en er nú með sjálfstæðan rekstur, er fljótur að slá þessa kenningu út af borðinu. En, hann kannast við ýmsar samsæriskenningar.

„Veðurkortin eru unnið sjálfvirkt. Það kemur ekki nokkur maður nálægt því. Svo það sé á hreinu. Einu sinni var talað um að sú spá væri heldur blautari en raun varð á. Alltaf spáð rigningu. Það var ein kenning. Kannski hefur þetta eitthvað með það að gera að við erum á eyju og það sækir að okkur rakt loft af hafi. Alltaf gert ráð fyrir því að það sé suddi en sólin vinnur gegn því með að hita upp loftið. En, þetta með vindinn, ég hef ekki heyrt af þessu. Og ekki eftir að líkanið var lagað. Það er þekkt þegar hvass vindur er og stormur að þá geti það gerst að vindurinn í þessum líkönum sé vanmetinn. En ekki á venjulegum sumardögum,“ segir Einar sem notar þessi kort ekki mikið. Hann sækir í aðrar upplýsingar sem framreiddar eru fyrir almenning. Sérstaklega þegar hann fer með sjónvarpsveðrið.

Ekki litið til kröfugerðar hátíðahaldara

„Menn hafa nefnt að gallinn við þessar spár sé að það sé spáð of skýjuðu og of mikilli vætu. Rigningarmerki þegar það er nánast þurrt. Það hefur verið tilhneigingin í þessum spám sérstaklega að sumarlagi en þó án þess að það hafi verið tekið saman með faglegum og góðum hætti, en verið tilfinning manna.“

En, þetta með vindinn er önnur saga. Einar segir að menn hafi talað um að norska spáin (yr.no) sem margir styðjast við, að hún sé of hæglát. En skýringarnar telur Einar vera að þar er of gróft reiknilíkan að baki. Fínni reikninet séu notuð á Veðurstofunni. „Á veðurstofunni er keyrt á tiltölulega fínriðnara neti. Að þær litist af kröfugerð þeirra sem eru að halda bæjarhátíðir, það er öðru nær. Menn láta slíkt yfir sig ganga. Og halda svo áfram.“