Þegar gögnin láku og Ashley Madison var á allra vörum Auður Ösp Guðmundsdóttir skrifar 18. júlí 2026 08:02 Atli Fannar Bjarkason fjölmiðlamaður er viðmælandi Eftirmála. Hann man vel eftir Vodafone-lekanum og ekki síður Ashley Madison-lekanum þar sem Bjarni Benediktsson kom við sögu. „Það er svolítið sérstakt þegar svona stórar fréttir koma upp og maður er að vinna í vefmiðlun. Það er eins og maður finni það. Það er eins og eitthvað nötri. Fyrsta fréttin kemur kannski bara sem erlend frétt: stór gagnaleki af stefnumótasíðu sem er ætluð fólki sem vill halda fram hjá. Og maður hugsar strax: Ókei, þetta er svolítið svakalegt. Hvað ef það eru einhverjir Íslendingar þarna inni?“ segir Atli Fannar Bjarkason fjölmiðlamaður. Stórtækasta innrás í einkalíf Íslendinga sem nokkru sinni hefur átt sér stað var þegar tölvuþrjótar láku tugþúsundum sms skilaboðum Íslendinga á netið í Vodafone-lekanum árið 2013. Hver sem er gat þannig flett upp persónulegum málum fólks um allt á milli himins og jarðar. Tveimur árum síðar voru svo viðkvæmar persónuupplýsingar yfir 100 Íslendinga sem skráðir voru á framhjáhaldssíðuna Ashley Madison gerðar opinberar og Ice Hot 1 kom fram á sjónarsviðið. Atli Fannar var blaðamaður þegar Ashley Madison-skandallinn reið yfir árið 2015 og fylgdist náið með framvindu málsins. Hann rak þá vefmiðilinn Nútímann úr stofunni heima hjá sér og fjallaði ítarlega um gagnalekann þá daga sem hann var í hámæli. Í nýjasta þætti Eftirmála í umsjón Nadine Guðrúnar Yaghi og Þórhildar Þorkelsdóttur eru Ashley Madison- og Vodafone-lekarnir rifjaðir upp. Þar er sérstaklega skoðað hvað gerist þegar einkalíf fólks verður skyndilega opinbert og persónulegustu upplýsingar þess verða að fréttaefni, slúðri og jafnvel skemmtiefni fyrir aðra. Hótuðu að afhjúpa 37 milljónir notenda Fyrsta íslenska fréttin af Ashley Madison-málinu birtist 20. júlí árið 2015 undir fyrirsögninni: „Hakkarar hóta að svipta hulunni af ótrúum notendum Ashley Madison.“ Þar kom fram að hópur tölvuþrjóta sem kallaði sig The Impact Team hefði komist yfir upplýsingar um 37 milljónir notenda síðunnar. Hópurinn hótaði að birta gögnin opinberlega ef fyrirtækið sem rak síðuna lokaði henni ekki. Ashley Madison hafði þá verið starfrækt frá árinu 2001 og var markaðssett sem stefnumótasíða fyrir fólk sem vildi halda fram hjá maka sínum. Slagorð hennar fór ekkert sérstaklega í kringum tilganginn: „Life is short. Have an affair.“ eða „Lífið er stutt. Haltu fram hjá.“ „Þetta var eins og hver önnur stefnumótasíða þar sem maður skráði sig ef maður vildi fara á stefnumót. Munurinn var bara sá að þessi stefnumótasíða var ætluð fólki sem vildi halda fram hjá. Fólk skráði sig væntanlega þarna inn í leyni. Ef þú varst skráður á síðuna var því nokkuð augljóst hverju þú varst að sækjast eftir,“ segir Atli í þættinum. The Impact Team sagðist einnig hafa komist yfir gögn frá tveimur öðrum stefnumótasíðum, Cougar Life og Established Men. Fyrirtækið Avid Life Media, sem rak Ashley Madison, staðfesti að brotist hefði verið inn í gagnakerfi þess og að unnið væri að því að stöðva tölvuþrjótana áður en þeir gerðu alvöru úr hótun sinni. Fyrsta fréttin vakti þó ekki mikla athygli hér á landi. Ashley Madison var ekki sérstaklega þekkt meðal almennings og málið virtist í fyrstu vera fjarlæg erlend frétt. Fyrir þá sem voru skráðir á síðuna var staðan aftur á móti önnur; þeir vissu að upplýsingar um nöfn þeirra, netföng, notendanöfn og kynferðislegar óskir gætu birst opinberlega. Hulunni svipt af framhjáhöldurum Mánuði síðar stóðu hakkararnir við hótun sína. Þann 19. ágúst birtist frétt undir fyrirsögninni: „Hulunni svipt af framhjáhöldurum.“ Þar kom fram að The Impact Team hefði birt 9,7 gígabæt af gögnum um notendur síðunnar. Meðal þess sem finna mátti í gögnunum voru nöfn, netföng, kennitölur, notendanöfn, reikningsupplýsingar, kortanúmer og upplýsingar sem notendur höfðu sett inn á prófíla sína. Gögnin voru fyrst aðgengileg á vefsvæði sem þurfti sérstakan dulkóðaðan vafra til að nálgast. Á þessum tímapunkti var málið enn flokkað sem erlend frétt hérlendis. Engar staðfestar upplýsingar höfðu birst um íslenska notendur og enginn vissi hvort Ísland kæmi yfirhöfuð við sögu. Það breyttist daginn eftir. Þann 20. ágúst birtist frétt á Vísi undir fyrirsögninni: „Birtu viðkvæmar upplýsingar um yfir hundrað Íslendinga sem halda fram hjá.“ Þar kom fram að um eitt hundrað íslensk netföng væri að finna í gögnunum. Alls höfðu 128 notendur skráð Ísland sem staðsetningu sína. The Impact Team sagði fólkið eiga birtinguna skilið þar sem það hefði skráð sig á síðuna í þeim tilgangi að halda fram hjá. Hakkararnir töldu sig þannig ekki aðeins vera að brjótast inn í tölvukerfi og birta einkagögn heldur að framfylgja einhvers konar siðferðilegum dómi. „Þeim fannst þeir greinilega vera að gera eitthvað gott. Þetta fólk var að halda fram hjá og að þeirra mati átti það þess vegna skilið að upplýsingarnar yrðu birtar. Þeir voru í raun að setja sig í stöðu einhverra siðferðislegra dómara. Þetta voru tölvuþrjótar með mjög sérstakan siðferðislegan áttavita,“ segir Atli. Hægt að fletta makanum upp Málið tók síðan enn alvarlegri stefnu þegar gögnin urðu aðgengileg almenningi með einföldum hætti. Sama dag og fjallað var um íslensku notendurna birtist frétt á Vísi undir fyrirsögninni: „Er makinn þinn einn af þeim 128 Íslendingum sem vilja halda fram hjá?“ Í fréttinni var hlekkur á leitarvél þar sem fólk gat flett upp nöfnum, netföngum og heimilisföngum. Í gögnunum var jafnframt að finna símanúmer, hluta kreditkortanúmera og ýmsar upplýsingar sem notendur höfðu gefið síðunni. Það sem hafði aðeins sólarhring áður verið erfitt að nálgast í stórum gagnagrunni var orðið aðgengilegt nánast hverjum sem var. Fólk þurfti ekki lengur sérstaka tækniþekkingu til að leita að maka, vinnufélaga, nágranna eða kunningja. Það þurfti einungis að slá inn nafn eða netfang. Atli segir að Ashley Madison-lekinn hafi komið upp á tímum þegar fjölmiðlar og almenningur voru enn að læra að umgangast gagnaleka. „Þetta var svo nýtt á þessum tíma. Menn voru ekki farnir að spyrja jafn margra spurninga um hvað ætti í raun erindi þegar einhver gögn láku. Ég held að þröskuldurinn inn á vefsíðurnar hafi verið lægri en hann er kannski í dag. Það þýðir ekki endilega að allir hafi verið að vinna illa, heldur voru blaðamenn og aðrir að læra að umgangast þennan nýja veruleika.“ Þegar Ashley Madison-gögnin birtust var aðeins tæpt ár og níu mánuðir liðnir frá öðrum stórum leka sem hafði skekið íslenskt samfélag. Vodafone-lekinn var því enn í fersku minni. Áttatíu þúsund SMS-skilaboð á netið Að morgni 30. nóvember árið 2013 réðst tyrkneskur tölvuþrjótur inn á vef Vodafone á Íslandi. Hann komst yfir mikið magn persónuupplýsinga um viðskiptavini fyrirtækisins og birti gögnin opinberlega á Twitter. Í lekanum voru um 80 þúsund SMS-skilaboð sem höfðu verið send frá vef Vodafone frá lokum árs 2010. Á þeim tíma gat fólk sent ókeypis SMS af vefsíðu fyrirtækisins, meðal annars þegar það átti ekki inneign á símanum. Áður en lokað var á þann möguleika gat sendandi jafnvel sett inn símanúmer svo skilaboðin virtust koma frá því númeri. Þessi samskipti höfðu verið geymd í kerfum Vodafone og urðu hluti af gögnunum sem hakkarinn náði í. Meðal þess sem lak voru persónuleg og tilfinningarík skilaboð milli einstaklinga, samskipti ráðherra og upplýsingar um kreditkort. Kreditkortanúmer utanríkisráðherra var meðal gagnanna og í fréttum var einnig vitnað í SMS-samskipti æðstu ráðamanna þjóðarinnar. „Í Vodafone-lekanum var ýmislegt sem átti aldrei að líta dagsins ljós. Þar fór fólk illa út úr því að einkasamskipti þess voru allt í einu opinber. Þetta var líka það sem maður hafði í fersku minni þegar Ashley Madison-málið kom upp. Maður fór þess vegna strax að hugsa hvort einhverjir Íslendingar væru í þeim gögnum líka,“ segir Atli. Í ljós kom að stór hluti gagnanna hafði verið geymdur lengur en lög heimiluðu. Samkvæmt fjarskiptalögum mátti aðeins varðveita umrædd gögn í sex mánuði, en mörg SMS-skilaboðanna voru allt að nokkurra ára gömul. Fulltrúi Vodafone viðurkenndi í samtali við fréttastofu Stöðvar 2 að fyrirtækið hefði brugðist trausti viðskiptavina sinna. Vefur fyrirtækisins lá niðri stóran hluta dagsins og Vodafone hvatti viðskiptavini til að breyta lykilorðum sínum. Allir vildu vita hvort eitthvað væri frá þeim Lekinn hafði tafarlaus áhrif á Vodafone. Gengi hlutabréfa fyrirtækisins lækkaði um tólf prósent í Kauphöllinni og fjölmargir viðskiptavinir færðu viðskipti sín til annarra fjarskiptafyrirtækja. Samfélagið virtist um tíma ekki tala um annað. Fólk leitaði í gögnunum að eigin símanúmerum og númerum annarra. Á samfélagsmiðlum voru stofnaðar síður þar sem sérstökum „gullkornum“ úr SMS-samskiptum fólks var safnað saman. Ein vinsælasta síðan bar nafnið Gullkorn Vodafone. Þar voru birt persónuleg skilaboð sem þóttu fyndin, klúr eða sláandi, án tillits til þess að þau höfðu verið send í einkasamtölum og fengist með tölvuinnbroti. Munurinn á Vodafone- og Ashley Madison-lekunum var þó skýr. Í fyrra málinu gátu nánast allir átt eitthvað undir þar sem SMS-skilaboð voru almennur samskiptamáti. Í síðara málinu var hópurinn minni en upplýsingarnar þess eðlis að forvitnin varð annars konar. Í Vodafone-málinu spurði fólk: „Er eitthvað frá mér þarna?“ Í Ashley Madison-málinu varð spurningin: „Er einhver sem ég þekki á listanum?“ Allt líf hennar varð opinbert Fljótlega eftir Vodafone-lekann hófst undirbúningur að hópmálsókn gegn fyrirtækinu. Stofnað var sérstakt málsóknarfélag og þeir sem töldu sig hafa orðið fyrir tjóni voru hvattir til að sækja um aðild. Vodafone taldi sig ekki skaðabótaskylt þar sem fyrirtækið hefði hvorki stolið gögnunum né birt þau. Málaferlin tóku nokkur ár og árið 2016 var móðurfélag Vodafone sakfellt í þremur af fimm málum sem höfðuð voru vegna lekans. Hæstu bæturnar voru dæmdar konu sem hafði farið fram á 90 milljónir króna. Henni voru dæmdar 1,5 milljónir í skaðabætur og 800 þúsund krónur í málskostnað. Alls höfðu 2.566 skilaboð sem vörðuðu konuna verið birt. Í þeim var að finna upplýsingar um börn hennar, kynfæri, kynlíf, meinta áfengis- og lyfjamisnotkun, fjárhag, fyrirtækjarekstur, skattamál og forsjármál. Konan sagðist hafa orðið óvinnufær af andlegum og líkamlegum ástæðum eftir lekann. Hún flutti síðar úr landi með fjölskyldu sinni til að takmarka tjónið og taldi sig ekki geta búið áfram á Íslandi eftir að persónulegustu upplýsingar hennar og barna hennar höfðu farið á flakk. Annar maður fékk eina milljón króna í skaðabætur eftir að skilaboð um skilnað hans og eiginkonu höfðu verið gerð opinber. Þau höfðu viljað halda ágreiningi sínum frá syni sínum. Önnur skilaboð hans voru rangtúlkuð þannig að talið var að hann tengdist fíkniefnamálum, sem leiddi til spurninga frá fjölmiðlum og vinnufélögum. Málin sýndu að áhrif gagnaleka voru ekki bundin við stundaróþægindi eða skömm. Þau gátu haft áhrif á fjölskyldur, atvinnu, heilsu, fjárhag og möguleika fólks á að halda áfram eðlilegu lífi. Rak Nútímann úr stofunni Þegar Ashley Madison-lekinn varð að stórfrétt árið 2015 rak Atli vefmiðilinn Nútímann úr stofunni heima hjá sér. Hann var þá tiltölulega nýbyrjaður með miðilinn og reyndi að fjalla um fjölbreytt úrval mála. Hugmyndin var að Nútíminn yrði eins konar lítill Vísir, þar sem stöðugt þyrfti að birta nýjar fréttir til að halda athygli lesenda. Ashley Madison-málið breytti þeirri sýn hans. „Ég hélt að ef ég fjallaði um eitt mál væri fólk bara búið að lesa um það og þá þyrfti ég að finna næsta mál og svo næsta mál. Ég taldi að ég yrði að vera með kannski tíu nýjar fréttir á dag. Ashley Madison kenndi mér að þetta væri allt saman bull. Þegar þjóðin fær eitt mál á heilann kemst ekkert annað að og fólk vill bara lesa meira og meira,“ segir Atli. Lesturinn á Nútímanum jókst gríðarlega og Atli skrifaði þessa daga nánast eingöngu um Ashley Madison. Fólk þyrsti í frekari upplýsingar og áhuginn jókst enn þegar staðfest var að Íslendingar væru meðal notenda síðunnar. Fyrst hafði málið verið erlend frétt um óþekkta vefsíðu og fjarlægan hóp tölvuþrjóta. Um leið og íslensk tenging fannst varð lekinn hins vegar að máli sem virtist höfða beint til íslensku þjóðarsálarinnar. Svo kom bomban. Netfang fjármálaráðherra í gögnunum Netfang Bjarna Benediktssonar, sem þá var fjármálaráðherra, var eitt þeirra sem fundust í gögnunum frá Ashley Madison. Þóra Margrét Baldvinsdóttir, eiginkona Bjarna, greindi sjálf frá málinu á Facebook. Hún sagði þau hjónin hafa skráð sig á síðuna saman fyrir forvitnisakir árið 2008. Skráningin hefði verið gerð í hálfkæringi og ekki leitt til trúnaðarbrots af neinum toga. Færsla Þóru Margrétar Kæru vinir. Ekki er öll vitleysan eins. Okkur hjónum hafa borist margar ábendingar um að nú sé talsvert rætt manna í milli um að gamalt netfang Bjarna tengist gögnum af Ashley Madison vefnum sem dreift hefur verið á netinu. Svona getur forvitnin leitt mann í gönur. Við heyrðum um þennan umdeilda vef í erlendum fréttum fyrir um 7 árum (2008). Í framhaldi af því skoðuðum við vefinn fyrir forvitnissakir, en til þess þurfti að fylla út þar til gert form, skrá netfang, erlent póstnúmer og fleira sem við gerðum í algjörum hálfkæringi og af léttúð. Við höfum aldrei síðan farið inn á þennan vef. Það var aldrei greitt fyrir skráningu eða aðgang að vefnum. Þessi heimsókn hefur ekki leitt til samskipta við nokkurn mann, hvað þá trúnaðarbrots af neinum toga. Ekki er allt sem sýnist á netinu. Ást og friður. — with Bjarni Benediktsson. Atli rifjar upp að áður en yfirlýsingin birtist hafi verið farið að hvísla um tengsl Bjarna við lekann, en fjölmiðlar átt erfitt með að nálgast málið. Um mjög persónulegar upplýsingar var að ræða og óljóst var hvert fréttagildið væri og hversu langt fjölmiðlar ættu að ganga. „Þegar yfirlýsingin kemur brestur einhvern veginn stíflan. Þá fjalla auðvitað allir um að hann hafi verið þarna og fólk verður bara að trúa skýringunni eða ekki. Konan hans sagði að þau hefðu stofnað aðganginn saman í einhverju gríni og aðeins verið að leika sér með þetta. Eftir það var ekkert farið sérstaklega djúpt að grafa í málinu,“ segir Atli. Svona var skráningin sem lekið var á netið. Aðgangurinn var tengdur erlendu heimilisfangi í Flórída og á prófílnum var lýsing á ensku. Þar sagðist notandinn hafa áhuga á fallegri konu sem vildi eiga gáfuleg og skemmtileg samtöl og stunda „good, very good sex“. Þá kom fram að hann væri ekki frá Bandaríkjunum en ferðaðist þangað oft. Það var þó notendanafnið sem festist helst í minni þjóðarinnar. Prófíllinn bar notendanafnið IceHot1. Nafnið fór á flug á samfélagsmiðlum og varð fljótt að sjálfstæðu menningarfyrirbæri. Fólk sem man orðið IceHot1 í dag man jafnvel ekki lengur nákvæmlega hvað Ashley Madison-málið snerist um en tengir það enn við Bjarna Benediktsson. Fyrirtæki og einstaklingar nýttu sér athyglina. IceHot1 birtist á húfum, varningi og einkabílnúmerum. Ísbúðin Valdís setti meira að segja á markað ís undir nafninu, með hvítu súkkulaði og chili. „Þetta notendanafn náði einhvern veginn utan um málið. Það var ekki bara Icehot heldur IceHot1, eins og Icehot hefði verið frátekið. Nafnið er svo fyndið að mér finnst það jafnvel renna stoðum undir að þau hafi verið að gera þetta í einhverju gríni. Og svo varð þetta auðvitað að ís, því á Íslandi verður allt sem fær næga athygli á endanum að ís,“ segir Atli. Málið rataði einnig í Áramótaskaupið. Atli var í hópnum sem skrifaði Skaupið það ár, þótt hann hafi ekki sjálfur skrifað umrætt atriði. Í sketsinum var leikið með þá skýringu að hjónin hefðu setið saman og skráð aðganginn í gríni, valið notendanafnið IceHot1 og skrifað lýsinguna áður en þau ákváðu að skoða síðuna ekki frekar og fara einfaldlega að sofa. Bjarni hefur sjálfur síðar sýnt málinu húmor. Í viðtali við Loga Bergmann á sínum tíma sagðist hann vera farinn að nota Icehot-brandarana sjálfur og nýtti tækifærið til að hvetja fólk til að skipta reglulega um lykilorð og fara varlega á netinu. Þáttastjórendur Eftirmála höfðu samband við Bjarna við vinnslu þáttarins sem tók erindinu vel en vildi ekki ræða það við þáttastjórnendur. Nöfn fóru manna á milli Þótt upplýsingar um 128 íslenska notendur hefðu fundist í gögnunum varð aðeins eitt nafn að stóru opinberu fréttamáli. Atli segist þó muna eftir öðrum nöfnum sem fóru manna á milli. Fólk leitaði í gögnunum, sendi upplýsingar sín á milli og hélt áfram að tengja einstaklinga við síðuna löngu eftir að fjölmiðlaumfjölluninni lauk. „Ég man ekki eftir öðru nafni sem varð stórt fréttamál. Það var hægt að fletta þessu öllu upp og auðvitað fóru einhver nöfn manna á milli. Ástæðan fyrir því að fjallað var um Bjarna var staða hans sem stjórnmálamanns. Venjulegt fólk getur hins vegar orðið fyrir miklu tjóni þótt upplýsingar um það verði aldrei að formlegri frétt,“ segir Atli. Hann ber þetta saman við Vodafone-lekann. Þar voru það að mestu leyti venjulegir einstaklingar sem urðu fyrir því að ókunnugt fólk fékk aðgang að einkasamskiptum þeirra. Skilaboðin urðu ekki endilega hvert um sig að fréttaefni. Þau fóru samt á flakk og breyttu því sem vinnufélagar, fjölskyldumeðlimir, nágrannar og kunningjar vissu um viðkomandi. Ýkt útgáfa af martröð Þegar Vodafone- og Ashley Madison-lekarnir eru skoðaðir saman vakna óþægilegar spurningar um öryggi einkasamskipta. Í Vodafone-málinu höfðu gögn verið geymd mun lengur en lög heimiluðu. Ashley Madison lofaði notendum nafnleynd og öryggi en stóð ekki undir þeim loforðum þegar á reyndi. Atli segir að óttinn við stóran gagnaleka sé enn til staðar. Fólk treysti jafnvel ekki fullkomlega dulkóðuðum samskiptaforritum og noti stundum skammstafanir eða dulnefni þegar það talar um aðra. „Við erum öll í einhverjum hópspjöllum sem við svitnum við tilhugsunina um að leki. Jafnvel í dulkóðuðum Signal-skilaboðum er fólk farið að nota skammstafanir eða önnur auðkenni yfir fólk, bara ef eitthvað skyldi gerast. Maður á auðvitað að geta talað frjálslega við vini sína og samstarfsfólk. Það er hræðilegt að hugsa til þess að allt sem maður lætur flakka í einkasamtali geti einn daginn orðið leitanlegt.“ Ashley Madison-lekinn var að hans mati ýkt útgáfa af þessari martröð. Síðan hafði sérstaklega viðkvæman tilgang og hakkararnir töldu sig geta réttlætt birtingu gagnanna með því að notendurnir væru sjálfir að gera eitthvað siðferðilega rangt. En gögnin sögðu ekki endilega alla söguna. Síðan sjálf reyndist vera blöff Eftir Ashley Madison-lekann kom í ljós að vefsíðan hafði ekki aðeins brugðist notendum sínum í öryggismálum. Karlmenn gátu skráð sig ókeypis en þurftu að kaupa inneign til að senda konum skilaboð eða lesa skilaboð sem þeir töldu koma frá þeim. Konur gátu hins vegar notað síðuna án endurgjalds. Þegar gögn síðunnar voru rannsökuð kom hins vegar í ljós að raunverulegar konur voru mjög fáar. Stór hluti samskiptanna sem karlmenn höfðu greitt fyrir var við sjálfvirka botta sem þóttust vera konur. Notendurnir fengu því hvorki tryggt nafnleysi né endilega raunveruleg samskipti. Margir höfðu ekki haldið fram hjá heldur mögulega aðeins reynt það með því að greiða fyrir spjall við tölvuforrit. „Þetta var í raun algjört bull. Þeir lofuðu fólki fullkomnu nafnleysi og öryggi, en öryggismálin voru í algjörum ólestri. Svo kom í ljós að það voru varla neinar konur þarna og karlarnir voru að borga fyrir að tala við botta. Allt við þetta var eiginlega ömurlegt, en síðan velti samt miklum peningum,“ segir Atli. Er stóri Facebook-lekinn næstur? Frá árinu 2015 hafa fjölmargir aðrir gagnalekar orðið, þar á meðal Panama-skjölin og ýmsir lekar tengdir WikiLeaks og samtökunum Anonymous. Atli bendir á að þegar stór gagnasöfn leki verði yfirleitt fljótt til einföld leitarverkfæri þar sem blaðamenn og almenningur geti flett í gögnunum. Lekinn verður þannig aðgengilegur mun stærri hópi en þeim sem hafa tæknikunnáttu til að vinna með hrá gögn. Fyrirtæki hafi vissulega lært af málum á borð við Vodafone og Ashley Madison, en verkefnið hafi um leið orðið erfiðara. Sífellt meira magn persónuupplýsinga sé geymt stafrænt og ný tækni, þar á meðal gervigreind, geti fundið öryggisgalla hraðar en áður. „Fyrirtæki læra alltaf eitthvað þegar svona gerist og endurskoða öryggismálin hjá sér. Vandinn er að þetta er orðið svo algengt að þau þurfa sífellt að vera að endurskoða kerfin. Nú er gervigreind líka orðin miklu fljótari en maðurinn að finna öryggisgalla. Það hefur líklega aldrei verið erfiðara að sýsla með persónuupplýsingar en það er í dag.“ Myndu allir fletta sjálfum sér upp? Þáttastjórnendur velta í lok þáttarins fyrir sér hvað gerðist ef öllum Messenger-skilaboðum yrði skyndilega lekið og þau gerð leitanleg eftir nöfnum. Væri eina leiðin til að verja sig að hætta að skrifa nokkuð á netinu sem maður vildi ekki að aðrir sæju? Atli bendir á að samkvæmt þeirri hugsun þyrfti fólk jafnvel að hætta að segja hluti í einkasamtölum. Slíkt samfélag yrði bæði óraunhæft og fremur leiðinlegt. Hann veltir því fyrir sér hvort umfangsmikill leki sem snerti nánast alla gæti jafnvel leitt til þöguls samkomulags. Fólk myndi ákveða að skoða ekki gögnin, láta þau ekki fara lengra og fyrirgefa hvert öðru það sem sagt hefði verið. „Ef allt færi á flot væri kannski hægt að ákveða í sameiningu að enginn skoðaði neitt. Við myndum bara segja: „Heyrðu, þetta fer ekki lengra og fyrirgefið öll það sem ég sagði. En maður veit auðvitað alveg hvernig þetta myndi fara. Við myndum öll fletta sjálfum okkur upp, því við erum bara manneskjur.“ Eftirmál Ashley Madison-lekinn Vodafone-innbrotið Mest lesið Þegar gögnin láku og Ashley Madison var á allra vörum Lífið Olivia Rodrigo á Íslandi Lífið GDRN og Jón Jónsson: Beyoncé-stælar, bítbox og falsetta í Bæjarbíói Lífið Skipta um stríðsguð vegna alvarlegra meiðsla Bíó og sjónvarp Fréttatía vikunnar: FIFA, ást Jóns og bjargvættur Höllu Lífið Fyrsta verk Ella Egils selt á fimm þúsund krónur en verk dóttur hans á tífalt meira Lífið Hvað veistu um… Disney-myndirnar frá tíunda áratugnum? Lífið Íslendingar sópa að sér verðlaunum í dansi Lífið Franskt draumabrúðkaup eins og beint úr ævintýri Lífið Desiigner handtekinn eftir að hafa elt konu vopnaður hamri Lífið Fleiri fréttir Þegar gögnin láku og Ashley Madison var á allra vörum GDRN og Jón Jónsson: Beyoncé-stælar, bítbox og falsetta í Bæjarbíói Fréttatía vikunnar: FIFA, ást Jóns og bjargvættur Höllu Olivia Rodrigo á Íslandi Íslendingar sópa að sér verðlaunum í dansi Desiigner handtekinn eftir að hafa elt konu vopnaður hamri Fyrsta verk Ella Egils selt á fimm þúsund krónur en verk dóttur hans á tífalt meira Franskt draumabrúðkaup eins og beint úr ævintýri Stytta af Charlie Kirk á Times Square Stjörnum prýtt fimmtugsafmæli Ragnars Jónassonar Hvað veistu um… Disney-myndirnar frá tíunda áratugnum? Bríet sviptir hulunni af kærastanum Fyrsta lesbían til að prýða Playboy „Höfðum hugrekki til að stíga í aðra átt“ Haaland hunsaði Holland Ari fékk arin í 165 milljóna króna húsi Dönsuðu uppi á borðum fyrir eftirréttinn Ariana Grande byrjuð aftur með fyrrverandi Ljóðrænt hótel á Akureyri David kemur áhugalausri Victoriu til varnar „Drullið ykkur í burtu“ Keyptu hús ömmu og afa Ástrósar Íris Freyja og Egill bæta við öðrum sólargeisla Rakel Sif og Gissur Ari selja á Nýlendugötu Selja herrasetur í Þingholtunum Halla um Jewel: „Hefur oft bjargað sál minni“ Íslenska „ljóskan“ slær í gegn í tískuheiminum Lesbíur selja litríka íbúð „Fimmtán ár af hreinu himnaríki“ „Ég knúsaði ekki manneskju í sex mánuði nema manninn minn og dóttur mína“ Sjá meira
Stórtækasta innrás í einkalíf Íslendinga sem nokkru sinni hefur átt sér stað var þegar tölvuþrjótar láku tugþúsundum sms skilaboðum Íslendinga á netið í Vodafone-lekanum árið 2013. Hver sem er gat þannig flett upp persónulegum málum fólks um allt á milli himins og jarðar. Tveimur árum síðar voru svo viðkvæmar persónuupplýsingar yfir 100 Íslendinga sem skráðir voru á framhjáhaldssíðuna Ashley Madison gerðar opinberar og Ice Hot 1 kom fram á sjónarsviðið. Atli Fannar var blaðamaður þegar Ashley Madison-skandallinn reið yfir árið 2015 og fylgdist náið með framvindu málsins. Hann rak þá vefmiðilinn Nútímann úr stofunni heima hjá sér og fjallaði ítarlega um gagnalekann þá daga sem hann var í hámæli. Í nýjasta þætti Eftirmála í umsjón Nadine Guðrúnar Yaghi og Þórhildar Þorkelsdóttur eru Ashley Madison- og Vodafone-lekarnir rifjaðir upp. Þar er sérstaklega skoðað hvað gerist þegar einkalíf fólks verður skyndilega opinbert og persónulegustu upplýsingar þess verða að fréttaefni, slúðri og jafnvel skemmtiefni fyrir aðra. Hótuðu að afhjúpa 37 milljónir notenda Fyrsta íslenska fréttin af Ashley Madison-málinu birtist 20. júlí árið 2015 undir fyrirsögninni: „Hakkarar hóta að svipta hulunni af ótrúum notendum Ashley Madison.“ Þar kom fram að hópur tölvuþrjóta sem kallaði sig The Impact Team hefði komist yfir upplýsingar um 37 milljónir notenda síðunnar. Hópurinn hótaði að birta gögnin opinberlega ef fyrirtækið sem rak síðuna lokaði henni ekki. Ashley Madison hafði þá verið starfrækt frá árinu 2001 og var markaðssett sem stefnumótasíða fyrir fólk sem vildi halda fram hjá maka sínum. Slagorð hennar fór ekkert sérstaklega í kringum tilganginn: „Life is short. Have an affair.“ eða „Lífið er stutt. Haltu fram hjá.“ „Þetta var eins og hver önnur stefnumótasíða þar sem maður skráði sig ef maður vildi fara á stefnumót. Munurinn var bara sá að þessi stefnumótasíða var ætluð fólki sem vildi halda fram hjá. Fólk skráði sig væntanlega þarna inn í leyni. Ef þú varst skráður á síðuna var því nokkuð augljóst hverju þú varst að sækjast eftir,“ segir Atli í þættinum. The Impact Team sagðist einnig hafa komist yfir gögn frá tveimur öðrum stefnumótasíðum, Cougar Life og Established Men. Fyrirtækið Avid Life Media, sem rak Ashley Madison, staðfesti að brotist hefði verið inn í gagnakerfi þess og að unnið væri að því að stöðva tölvuþrjótana áður en þeir gerðu alvöru úr hótun sinni. Fyrsta fréttin vakti þó ekki mikla athygli hér á landi. Ashley Madison var ekki sérstaklega þekkt meðal almennings og málið virtist í fyrstu vera fjarlæg erlend frétt. Fyrir þá sem voru skráðir á síðuna var staðan aftur á móti önnur; þeir vissu að upplýsingar um nöfn þeirra, netföng, notendanöfn og kynferðislegar óskir gætu birst opinberlega. Hulunni svipt af framhjáhöldurum Mánuði síðar stóðu hakkararnir við hótun sína. Þann 19. ágúst birtist frétt undir fyrirsögninni: „Hulunni svipt af framhjáhöldurum.“ Þar kom fram að The Impact Team hefði birt 9,7 gígabæt af gögnum um notendur síðunnar. Meðal þess sem finna mátti í gögnunum voru nöfn, netföng, kennitölur, notendanöfn, reikningsupplýsingar, kortanúmer og upplýsingar sem notendur höfðu sett inn á prófíla sína. Gögnin voru fyrst aðgengileg á vefsvæði sem þurfti sérstakan dulkóðaðan vafra til að nálgast. Á þessum tímapunkti var málið enn flokkað sem erlend frétt hérlendis. Engar staðfestar upplýsingar höfðu birst um íslenska notendur og enginn vissi hvort Ísland kæmi yfirhöfuð við sögu. Það breyttist daginn eftir. Þann 20. ágúst birtist frétt á Vísi undir fyrirsögninni: „Birtu viðkvæmar upplýsingar um yfir hundrað Íslendinga sem halda fram hjá.“ Þar kom fram að um eitt hundrað íslensk netföng væri að finna í gögnunum. Alls höfðu 128 notendur skráð Ísland sem staðsetningu sína. The Impact Team sagði fólkið eiga birtinguna skilið þar sem það hefði skráð sig á síðuna í þeim tilgangi að halda fram hjá. Hakkararnir töldu sig þannig ekki aðeins vera að brjótast inn í tölvukerfi og birta einkagögn heldur að framfylgja einhvers konar siðferðilegum dómi. „Þeim fannst þeir greinilega vera að gera eitthvað gott. Þetta fólk var að halda fram hjá og að þeirra mati átti það þess vegna skilið að upplýsingarnar yrðu birtar. Þeir voru í raun að setja sig í stöðu einhverra siðferðislegra dómara. Þetta voru tölvuþrjótar með mjög sérstakan siðferðislegan áttavita,“ segir Atli. Hægt að fletta makanum upp Málið tók síðan enn alvarlegri stefnu þegar gögnin urðu aðgengileg almenningi með einföldum hætti. Sama dag og fjallað var um íslensku notendurna birtist frétt á Vísi undir fyrirsögninni: „Er makinn þinn einn af þeim 128 Íslendingum sem vilja halda fram hjá?“ Í fréttinni var hlekkur á leitarvél þar sem fólk gat flett upp nöfnum, netföngum og heimilisföngum. Í gögnunum var jafnframt að finna símanúmer, hluta kreditkortanúmera og ýmsar upplýsingar sem notendur höfðu gefið síðunni. Það sem hafði aðeins sólarhring áður verið erfitt að nálgast í stórum gagnagrunni var orðið aðgengilegt nánast hverjum sem var. Fólk þurfti ekki lengur sérstaka tækniþekkingu til að leita að maka, vinnufélaga, nágranna eða kunningja. Það þurfti einungis að slá inn nafn eða netfang. Atli segir að Ashley Madison-lekinn hafi komið upp á tímum þegar fjölmiðlar og almenningur voru enn að læra að umgangast gagnaleka. „Þetta var svo nýtt á þessum tíma. Menn voru ekki farnir að spyrja jafn margra spurninga um hvað ætti í raun erindi þegar einhver gögn láku. Ég held að þröskuldurinn inn á vefsíðurnar hafi verið lægri en hann er kannski í dag. Það þýðir ekki endilega að allir hafi verið að vinna illa, heldur voru blaðamenn og aðrir að læra að umgangast þennan nýja veruleika.“ Þegar Ashley Madison-gögnin birtust var aðeins tæpt ár og níu mánuðir liðnir frá öðrum stórum leka sem hafði skekið íslenskt samfélag. Vodafone-lekinn var því enn í fersku minni. Áttatíu þúsund SMS-skilaboð á netið Að morgni 30. nóvember árið 2013 réðst tyrkneskur tölvuþrjótur inn á vef Vodafone á Íslandi. Hann komst yfir mikið magn persónuupplýsinga um viðskiptavini fyrirtækisins og birti gögnin opinberlega á Twitter. Í lekanum voru um 80 þúsund SMS-skilaboð sem höfðu verið send frá vef Vodafone frá lokum árs 2010. Á þeim tíma gat fólk sent ókeypis SMS af vefsíðu fyrirtækisins, meðal annars þegar það átti ekki inneign á símanum. Áður en lokað var á þann möguleika gat sendandi jafnvel sett inn símanúmer svo skilaboðin virtust koma frá því númeri. Þessi samskipti höfðu verið geymd í kerfum Vodafone og urðu hluti af gögnunum sem hakkarinn náði í. Meðal þess sem lak voru persónuleg og tilfinningarík skilaboð milli einstaklinga, samskipti ráðherra og upplýsingar um kreditkort. Kreditkortanúmer utanríkisráðherra var meðal gagnanna og í fréttum var einnig vitnað í SMS-samskipti æðstu ráðamanna þjóðarinnar. „Í Vodafone-lekanum var ýmislegt sem átti aldrei að líta dagsins ljós. Þar fór fólk illa út úr því að einkasamskipti þess voru allt í einu opinber. Þetta var líka það sem maður hafði í fersku minni þegar Ashley Madison-málið kom upp. Maður fór þess vegna strax að hugsa hvort einhverjir Íslendingar væru í þeim gögnum líka,“ segir Atli. Í ljós kom að stór hluti gagnanna hafði verið geymdur lengur en lög heimiluðu. Samkvæmt fjarskiptalögum mátti aðeins varðveita umrædd gögn í sex mánuði, en mörg SMS-skilaboðanna voru allt að nokkurra ára gömul. Fulltrúi Vodafone viðurkenndi í samtali við fréttastofu Stöðvar 2 að fyrirtækið hefði brugðist trausti viðskiptavina sinna. Vefur fyrirtækisins lá niðri stóran hluta dagsins og Vodafone hvatti viðskiptavini til að breyta lykilorðum sínum. Allir vildu vita hvort eitthvað væri frá þeim Lekinn hafði tafarlaus áhrif á Vodafone. Gengi hlutabréfa fyrirtækisins lækkaði um tólf prósent í Kauphöllinni og fjölmargir viðskiptavinir færðu viðskipti sín til annarra fjarskiptafyrirtækja. Samfélagið virtist um tíma ekki tala um annað. Fólk leitaði í gögnunum að eigin símanúmerum og númerum annarra. Á samfélagsmiðlum voru stofnaðar síður þar sem sérstökum „gullkornum“ úr SMS-samskiptum fólks var safnað saman. Ein vinsælasta síðan bar nafnið Gullkorn Vodafone. Þar voru birt persónuleg skilaboð sem þóttu fyndin, klúr eða sláandi, án tillits til þess að þau höfðu verið send í einkasamtölum og fengist með tölvuinnbroti. Munurinn á Vodafone- og Ashley Madison-lekunum var þó skýr. Í fyrra málinu gátu nánast allir átt eitthvað undir þar sem SMS-skilaboð voru almennur samskiptamáti. Í síðara málinu var hópurinn minni en upplýsingarnar þess eðlis að forvitnin varð annars konar. Í Vodafone-málinu spurði fólk: „Er eitthvað frá mér þarna?“ Í Ashley Madison-málinu varð spurningin: „Er einhver sem ég þekki á listanum?“ Allt líf hennar varð opinbert Fljótlega eftir Vodafone-lekann hófst undirbúningur að hópmálsókn gegn fyrirtækinu. Stofnað var sérstakt málsóknarfélag og þeir sem töldu sig hafa orðið fyrir tjóni voru hvattir til að sækja um aðild. Vodafone taldi sig ekki skaðabótaskylt þar sem fyrirtækið hefði hvorki stolið gögnunum né birt þau. Málaferlin tóku nokkur ár og árið 2016 var móðurfélag Vodafone sakfellt í þremur af fimm málum sem höfðuð voru vegna lekans. Hæstu bæturnar voru dæmdar konu sem hafði farið fram á 90 milljónir króna. Henni voru dæmdar 1,5 milljónir í skaðabætur og 800 þúsund krónur í málskostnað. Alls höfðu 2.566 skilaboð sem vörðuðu konuna verið birt. Í þeim var að finna upplýsingar um börn hennar, kynfæri, kynlíf, meinta áfengis- og lyfjamisnotkun, fjárhag, fyrirtækjarekstur, skattamál og forsjármál. Konan sagðist hafa orðið óvinnufær af andlegum og líkamlegum ástæðum eftir lekann. Hún flutti síðar úr landi með fjölskyldu sinni til að takmarka tjónið og taldi sig ekki geta búið áfram á Íslandi eftir að persónulegustu upplýsingar hennar og barna hennar höfðu farið á flakk. Annar maður fékk eina milljón króna í skaðabætur eftir að skilaboð um skilnað hans og eiginkonu höfðu verið gerð opinber. Þau höfðu viljað halda ágreiningi sínum frá syni sínum. Önnur skilaboð hans voru rangtúlkuð þannig að talið var að hann tengdist fíkniefnamálum, sem leiddi til spurninga frá fjölmiðlum og vinnufélögum. Málin sýndu að áhrif gagnaleka voru ekki bundin við stundaróþægindi eða skömm. Þau gátu haft áhrif á fjölskyldur, atvinnu, heilsu, fjárhag og möguleika fólks á að halda áfram eðlilegu lífi. Rak Nútímann úr stofunni Þegar Ashley Madison-lekinn varð að stórfrétt árið 2015 rak Atli vefmiðilinn Nútímann úr stofunni heima hjá sér. Hann var þá tiltölulega nýbyrjaður með miðilinn og reyndi að fjalla um fjölbreytt úrval mála. Hugmyndin var að Nútíminn yrði eins konar lítill Vísir, þar sem stöðugt þyrfti að birta nýjar fréttir til að halda athygli lesenda. Ashley Madison-málið breytti þeirri sýn hans. „Ég hélt að ef ég fjallaði um eitt mál væri fólk bara búið að lesa um það og þá þyrfti ég að finna næsta mál og svo næsta mál. Ég taldi að ég yrði að vera með kannski tíu nýjar fréttir á dag. Ashley Madison kenndi mér að þetta væri allt saman bull. Þegar þjóðin fær eitt mál á heilann kemst ekkert annað að og fólk vill bara lesa meira og meira,“ segir Atli. Lesturinn á Nútímanum jókst gríðarlega og Atli skrifaði þessa daga nánast eingöngu um Ashley Madison. Fólk þyrsti í frekari upplýsingar og áhuginn jókst enn þegar staðfest var að Íslendingar væru meðal notenda síðunnar. Fyrst hafði málið verið erlend frétt um óþekkta vefsíðu og fjarlægan hóp tölvuþrjóta. Um leið og íslensk tenging fannst varð lekinn hins vegar að máli sem virtist höfða beint til íslensku þjóðarsálarinnar. Svo kom bomban. Netfang fjármálaráðherra í gögnunum Netfang Bjarna Benediktssonar, sem þá var fjármálaráðherra, var eitt þeirra sem fundust í gögnunum frá Ashley Madison. Þóra Margrét Baldvinsdóttir, eiginkona Bjarna, greindi sjálf frá málinu á Facebook. Hún sagði þau hjónin hafa skráð sig á síðuna saman fyrir forvitnisakir árið 2008. Skráningin hefði verið gerð í hálfkæringi og ekki leitt til trúnaðarbrots af neinum toga. Færsla Þóru Margrétar Kæru vinir. Ekki er öll vitleysan eins. Okkur hjónum hafa borist margar ábendingar um að nú sé talsvert rætt manna í milli um að gamalt netfang Bjarna tengist gögnum af Ashley Madison vefnum sem dreift hefur verið á netinu. Svona getur forvitnin leitt mann í gönur. Við heyrðum um þennan umdeilda vef í erlendum fréttum fyrir um 7 árum (2008). Í framhaldi af því skoðuðum við vefinn fyrir forvitnissakir, en til þess þurfti að fylla út þar til gert form, skrá netfang, erlent póstnúmer og fleira sem við gerðum í algjörum hálfkæringi og af léttúð. Við höfum aldrei síðan farið inn á þennan vef. Það var aldrei greitt fyrir skráningu eða aðgang að vefnum. Þessi heimsókn hefur ekki leitt til samskipta við nokkurn mann, hvað þá trúnaðarbrots af neinum toga. Ekki er allt sem sýnist á netinu. Ást og friður. — with Bjarni Benediktsson. Atli rifjar upp að áður en yfirlýsingin birtist hafi verið farið að hvísla um tengsl Bjarna við lekann, en fjölmiðlar átt erfitt með að nálgast málið. Um mjög persónulegar upplýsingar var að ræða og óljóst var hvert fréttagildið væri og hversu langt fjölmiðlar ættu að ganga. „Þegar yfirlýsingin kemur brestur einhvern veginn stíflan. Þá fjalla auðvitað allir um að hann hafi verið þarna og fólk verður bara að trúa skýringunni eða ekki. Konan hans sagði að þau hefðu stofnað aðganginn saman í einhverju gríni og aðeins verið að leika sér með þetta. Eftir það var ekkert farið sérstaklega djúpt að grafa í málinu,“ segir Atli. Svona var skráningin sem lekið var á netið. Aðgangurinn var tengdur erlendu heimilisfangi í Flórída og á prófílnum var lýsing á ensku. Þar sagðist notandinn hafa áhuga á fallegri konu sem vildi eiga gáfuleg og skemmtileg samtöl og stunda „good, very good sex“. Þá kom fram að hann væri ekki frá Bandaríkjunum en ferðaðist þangað oft. Það var þó notendanafnið sem festist helst í minni þjóðarinnar. Prófíllinn bar notendanafnið IceHot1. Nafnið fór á flug á samfélagsmiðlum og varð fljótt að sjálfstæðu menningarfyrirbæri. Fólk sem man orðið IceHot1 í dag man jafnvel ekki lengur nákvæmlega hvað Ashley Madison-málið snerist um en tengir það enn við Bjarna Benediktsson. Fyrirtæki og einstaklingar nýttu sér athyglina. IceHot1 birtist á húfum, varningi og einkabílnúmerum. Ísbúðin Valdís setti meira að segja á markað ís undir nafninu, með hvítu súkkulaði og chili. „Þetta notendanafn náði einhvern veginn utan um málið. Það var ekki bara Icehot heldur IceHot1, eins og Icehot hefði verið frátekið. Nafnið er svo fyndið að mér finnst það jafnvel renna stoðum undir að þau hafi verið að gera þetta í einhverju gríni. Og svo varð þetta auðvitað að ís, því á Íslandi verður allt sem fær næga athygli á endanum að ís,“ segir Atli. Málið rataði einnig í Áramótaskaupið. Atli var í hópnum sem skrifaði Skaupið það ár, þótt hann hafi ekki sjálfur skrifað umrætt atriði. Í sketsinum var leikið með þá skýringu að hjónin hefðu setið saman og skráð aðganginn í gríni, valið notendanafnið IceHot1 og skrifað lýsinguna áður en þau ákváðu að skoða síðuna ekki frekar og fara einfaldlega að sofa. Bjarni hefur sjálfur síðar sýnt málinu húmor. Í viðtali við Loga Bergmann á sínum tíma sagðist hann vera farinn að nota Icehot-brandarana sjálfur og nýtti tækifærið til að hvetja fólk til að skipta reglulega um lykilorð og fara varlega á netinu. Þáttastjórendur Eftirmála höfðu samband við Bjarna við vinnslu þáttarins sem tók erindinu vel en vildi ekki ræða það við þáttastjórnendur. Nöfn fóru manna á milli Þótt upplýsingar um 128 íslenska notendur hefðu fundist í gögnunum varð aðeins eitt nafn að stóru opinberu fréttamáli. Atli segist þó muna eftir öðrum nöfnum sem fóru manna á milli. Fólk leitaði í gögnunum, sendi upplýsingar sín á milli og hélt áfram að tengja einstaklinga við síðuna löngu eftir að fjölmiðlaumfjölluninni lauk. „Ég man ekki eftir öðru nafni sem varð stórt fréttamál. Það var hægt að fletta þessu öllu upp og auðvitað fóru einhver nöfn manna á milli. Ástæðan fyrir því að fjallað var um Bjarna var staða hans sem stjórnmálamanns. Venjulegt fólk getur hins vegar orðið fyrir miklu tjóni þótt upplýsingar um það verði aldrei að formlegri frétt,“ segir Atli. Hann ber þetta saman við Vodafone-lekann. Þar voru það að mestu leyti venjulegir einstaklingar sem urðu fyrir því að ókunnugt fólk fékk aðgang að einkasamskiptum þeirra. Skilaboðin urðu ekki endilega hvert um sig að fréttaefni. Þau fóru samt á flakk og breyttu því sem vinnufélagar, fjölskyldumeðlimir, nágrannar og kunningjar vissu um viðkomandi. Ýkt útgáfa af martröð Þegar Vodafone- og Ashley Madison-lekarnir eru skoðaðir saman vakna óþægilegar spurningar um öryggi einkasamskipta. Í Vodafone-málinu höfðu gögn verið geymd mun lengur en lög heimiluðu. Ashley Madison lofaði notendum nafnleynd og öryggi en stóð ekki undir þeim loforðum þegar á reyndi. Atli segir að óttinn við stóran gagnaleka sé enn til staðar. Fólk treysti jafnvel ekki fullkomlega dulkóðuðum samskiptaforritum og noti stundum skammstafanir eða dulnefni þegar það talar um aðra. „Við erum öll í einhverjum hópspjöllum sem við svitnum við tilhugsunina um að leki. Jafnvel í dulkóðuðum Signal-skilaboðum er fólk farið að nota skammstafanir eða önnur auðkenni yfir fólk, bara ef eitthvað skyldi gerast. Maður á auðvitað að geta talað frjálslega við vini sína og samstarfsfólk. Það er hræðilegt að hugsa til þess að allt sem maður lætur flakka í einkasamtali geti einn daginn orðið leitanlegt.“ Ashley Madison-lekinn var að hans mati ýkt útgáfa af þessari martröð. Síðan hafði sérstaklega viðkvæman tilgang og hakkararnir töldu sig geta réttlætt birtingu gagnanna með því að notendurnir væru sjálfir að gera eitthvað siðferðilega rangt. En gögnin sögðu ekki endilega alla söguna. Síðan sjálf reyndist vera blöff Eftir Ashley Madison-lekann kom í ljós að vefsíðan hafði ekki aðeins brugðist notendum sínum í öryggismálum. Karlmenn gátu skráð sig ókeypis en þurftu að kaupa inneign til að senda konum skilaboð eða lesa skilaboð sem þeir töldu koma frá þeim. Konur gátu hins vegar notað síðuna án endurgjalds. Þegar gögn síðunnar voru rannsökuð kom hins vegar í ljós að raunverulegar konur voru mjög fáar. Stór hluti samskiptanna sem karlmenn höfðu greitt fyrir var við sjálfvirka botta sem þóttust vera konur. Notendurnir fengu því hvorki tryggt nafnleysi né endilega raunveruleg samskipti. Margir höfðu ekki haldið fram hjá heldur mögulega aðeins reynt það með því að greiða fyrir spjall við tölvuforrit. „Þetta var í raun algjört bull. Þeir lofuðu fólki fullkomnu nafnleysi og öryggi, en öryggismálin voru í algjörum ólestri. Svo kom í ljós að það voru varla neinar konur þarna og karlarnir voru að borga fyrir að tala við botta. Allt við þetta var eiginlega ömurlegt, en síðan velti samt miklum peningum,“ segir Atli. Er stóri Facebook-lekinn næstur? Frá árinu 2015 hafa fjölmargir aðrir gagnalekar orðið, þar á meðal Panama-skjölin og ýmsir lekar tengdir WikiLeaks og samtökunum Anonymous. Atli bendir á að þegar stór gagnasöfn leki verði yfirleitt fljótt til einföld leitarverkfæri þar sem blaðamenn og almenningur geti flett í gögnunum. Lekinn verður þannig aðgengilegur mun stærri hópi en þeim sem hafa tæknikunnáttu til að vinna með hrá gögn. Fyrirtæki hafi vissulega lært af málum á borð við Vodafone og Ashley Madison, en verkefnið hafi um leið orðið erfiðara. Sífellt meira magn persónuupplýsinga sé geymt stafrænt og ný tækni, þar á meðal gervigreind, geti fundið öryggisgalla hraðar en áður. „Fyrirtæki læra alltaf eitthvað þegar svona gerist og endurskoða öryggismálin hjá sér. Vandinn er að þetta er orðið svo algengt að þau þurfa sífellt að vera að endurskoða kerfin. Nú er gervigreind líka orðin miklu fljótari en maðurinn að finna öryggisgalla. Það hefur líklega aldrei verið erfiðara að sýsla með persónuupplýsingar en það er í dag.“ Myndu allir fletta sjálfum sér upp? Þáttastjórnendur velta í lok þáttarins fyrir sér hvað gerðist ef öllum Messenger-skilaboðum yrði skyndilega lekið og þau gerð leitanleg eftir nöfnum. Væri eina leiðin til að verja sig að hætta að skrifa nokkuð á netinu sem maður vildi ekki að aðrir sæju? Atli bendir á að samkvæmt þeirri hugsun þyrfti fólk jafnvel að hætta að segja hluti í einkasamtölum. Slíkt samfélag yrði bæði óraunhæft og fremur leiðinlegt. Hann veltir því fyrir sér hvort umfangsmikill leki sem snerti nánast alla gæti jafnvel leitt til þöguls samkomulags. Fólk myndi ákveða að skoða ekki gögnin, láta þau ekki fara lengra og fyrirgefa hvert öðru það sem sagt hefði verið. „Ef allt færi á flot væri kannski hægt að ákveða í sameiningu að enginn skoðaði neitt. Við myndum bara segja: „Heyrðu, þetta fer ekki lengra og fyrirgefið öll það sem ég sagði. En maður veit auðvitað alveg hvernig þetta myndi fara. Við myndum öll fletta sjálfum okkur upp, því við erum bara manneskjur.“
Færsla Þóru Margrétar Kæru vinir. Ekki er öll vitleysan eins. Okkur hjónum hafa borist margar ábendingar um að nú sé talsvert rætt manna í milli um að gamalt netfang Bjarna tengist gögnum af Ashley Madison vefnum sem dreift hefur verið á netinu. Svona getur forvitnin leitt mann í gönur. Við heyrðum um þennan umdeilda vef í erlendum fréttum fyrir um 7 árum (2008). Í framhaldi af því skoðuðum við vefinn fyrir forvitnissakir, en til þess þurfti að fylla út þar til gert form, skrá netfang, erlent póstnúmer og fleira sem við gerðum í algjörum hálfkæringi og af léttúð. Við höfum aldrei síðan farið inn á þennan vef. Það var aldrei greitt fyrir skráningu eða aðgang að vefnum. Þessi heimsókn hefur ekki leitt til samskipta við nokkurn mann, hvað þá trúnaðarbrots af neinum toga. Ekki er allt sem sýnist á netinu. Ást og friður. — with Bjarni Benediktsson.
Eftirmál Ashley Madison-lekinn Vodafone-innbrotið Mest lesið Þegar gögnin láku og Ashley Madison var á allra vörum Lífið Olivia Rodrigo á Íslandi Lífið GDRN og Jón Jónsson: Beyoncé-stælar, bítbox og falsetta í Bæjarbíói Lífið Skipta um stríðsguð vegna alvarlegra meiðsla Bíó og sjónvarp Fréttatía vikunnar: FIFA, ást Jóns og bjargvættur Höllu Lífið Fyrsta verk Ella Egils selt á fimm þúsund krónur en verk dóttur hans á tífalt meira Lífið Hvað veistu um… Disney-myndirnar frá tíunda áratugnum? Lífið Íslendingar sópa að sér verðlaunum í dansi Lífið Franskt draumabrúðkaup eins og beint úr ævintýri Lífið Desiigner handtekinn eftir að hafa elt konu vopnaður hamri Lífið Fleiri fréttir Þegar gögnin láku og Ashley Madison var á allra vörum GDRN og Jón Jónsson: Beyoncé-stælar, bítbox og falsetta í Bæjarbíói Fréttatía vikunnar: FIFA, ást Jóns og bjargvættur Höllu Olivia Rodrigo á Íslandi Íslendingar sópa að sér verðlaunum í dansi Desiigner handtekinn eftir að hafa elt konu vopnaður hamri Fyrsta verk Ella Egils selt á fimm þúsund krónur en verk dóttur hans á tífalt meira Franskt draumabrúðkaup eins og beint úr ævintýri Stytta af Charlie Kirk á Times Square Stjörnum prýtt fimmtugsafmæli Ragnars Jónassonar Hvað veistu um… Disney-myndirnar frá tíunda áratugnum? Bríet sviptir hulunni af kærastanum Fyrsta lesbían til að prýða Playboy „Höfðum hugrekki til að stíga í aðra átt“ Haaland hunsaði Holland Ari fékk arin í 165 milljóna króna húsi Dönsuðu uppi á borðum fyrir eftirréttinn Ariana Grande byrjuð aftur með fyrrverandi Ljóðrænt hótel á Akureyri David kemur áhugalausri Victoriu til varnar „Drullið ykkur í burtu“ Keyptu hús ömmu og afa Ástrósar Íris Freyja og Egill bæta við öðrum sólargeisla Rakel Sif og Gissur Ari selja á Nýlendugötu Selja herrasetur í Þingholtunum Halla um Jewel: „Hefur oft bjargað sál minni“ Íslenska „ljóskan“ slær í gegn í tískuheiminum Lesbíur selja litríka íbúð „Fimmtán ár af hreinu himnaríki“ „Ég knúsaði ekki manneskju í sex mánuði nema manninn minn og dóttur mína“ Sjá meira