Hælis­leit­enda­málin settu þrýsting á Reykja­nes­bæ

Nú þegar fjórar vikur og fjórir dagar eru til sveitarstjórnarkosninga blæs fréttastofan til kosningapallborðs og í dag áttu oddvitar lista sem bjóða fram í bæjarstjórnarkosningum Reykjanesbæjar sviðið.

Oddvitar þeirra fimm flokka sem buðu fram sýndu á spilin. Þetta eru þau Gunnlaugur Kárason oddviti Miðflokksins, Arnar Páll Guðmundsson oddviti Viðreisnar, Vilhjálmur Árnason oddviti Sjálfstæðisflokksins, Guðný Birna Guðmundsdóttir oddviti Samfylkingarinnar og Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir oddviti Framsóknar.

Það þarf að hringja í atvinnurekendur og segja þeim af þessu

Margrét Helga Erlingsdóttir fréttamaður stýrði fjörugum umræðum af festu. Reykjanesbær hefur vaxið hratt á umliðnum árum; samfélagið er orðið mun fjölbreyttara en áður og þörfin fyrir fleiri leikskólapláss og meiri þjónustu hefur aukist. Áföll hafa dunið yfir bæinn. 

Sjaldan er ein báran stök. Náttúruöflin hafa minnt á sig reglulega og ýmislegt hefur gengið á í ferðaþjónustu sem bærinn reiðir sig mikið á. Þessir þættir og fleiri þættir hafa orðið til þess að atvinnuleysi í bænum er með eindæmum hátt.

Vilhjálmur, sem tók þá stefnu að hverfa úr landsmálunum og í sveitarstjórnarmálin, sagði að nauðsynlegt væri að sækja atvinnulífið og vera tilbúinn að þjónusta það og þjónusta það vel. Þarna væru tækifæri en það þyrfti að segja atvinnurekendum frá því og bjóða þeim í bæinn.

Halldóra Fríða í Framsókn, sem nú er í meirihluta bæjarstjórnar ásamt Samfylkingu og Beinni leið, var sammála þessu og hún sagðist sjálf hafa haft frumkvæði að því að hafa samband við atvinnuvegaráðuneytið; að skapa jarðveginn og fá atvinnulífið með þeim í lið. „Ég er óhrædd við að fara í breytingar,“ sagði Halldóra Fríða og sagði að þau hafi farið í aðgerðir sem snúa að fjárhagshlutanum, þau hafi lækkað fasteignagjöld á fyrirtæki og eru nú lægst á landinu með 1,4 prósent.

Þurfa að fjölga eggjunum í körfunni

Arnar sagðist vilja gera ímynd bæjarins betri. „Við erum með mannauðinn, við erum með tækifærin. Við þurfum að fjölga eggjunum í körfunni. Og kassann út.“ Og Guðný Birna var þessu sammála, það þyrfti að fjölga atvinnutækifærum. Ríkisstjórnin hafi nú sett fram atvinnustefnu og þau þyrftu að teikna þar inn í. Atvinnuástand er háð flugstöðinni en það þurfi að efla atvinnuvegi.

Gunnlaugur Miðflokksmaður sagði sinn flokk alltaf hafa talað fyrir góðu og öflugu atvinnulífi. „Við hefðum þurft að flýta uppbyggingu íbúðahúsnæðis. Það þarf að teikna þetta upp og láta vita,“ sagði Gunnlaugur og sagði þau á Reykjanesi með risastórt landeldi, fullt að gerast í Helguvík og sorpbrennslu, en hvar eiga þeir sem við þetta starfa að búa?

„Við erum með duglegasta fólkið á landinu og værum ekki hér ef svo væri ekki. Þetta er besti staðurinn til að vera á. Ef það kemur hikst hleypur atvinnuleysið upp í 8,9. Við þurfum að fjölga tækifærunum.“

Sérbýli eða fjölbýli – örstutt

Halldóra Fríða sagði ekki hægt að skella skuldinni á að ekki væri búið að standa að uppbyggingu íbúahúsnæðis. En það hafi verið fordæmalaust hversu íbúum hefur fjölgað.

„Það eru gríðarlega stór uppbyggingarverkefni framundan, sérstaklega í Ásbrúarhverfinu. þar er land sem ríkið á en ekki við sjálf en þar á að byggja heilmikið upp.“

Halldóra Fríða skaut á Sjálfstæðisflokkinn, sagði að þau hafi þurft að taka til eftir tíð hans, en þá hafi ekki verið neinir innviðir. „Við erum hér öll að spila sókn og viljum gera vel við samfélagið okkar en við verðum að læra af sögunni.“

Vilhjálmur svaraði þessu þannig að það hafi ekki þurft að fara í innviðauppbyggingu lengi. Og hann vildi ekki að Reykjanes breyttist í Litlu-Reykjavík. Hann vildi byggja sérbýli en ekki fjölbýli. Allar kannanir sýndu að það væri það sem fólk vildi.

Halldóra Fríða sagðist vilja bregðast við þessu, ef framkvæmdaáætlun stenst þýðir hún að 33 prósent verða sérbýli. Og það sé með því hærra sem gerist.

Mikið álag á innviði fylgdi mikilli íbúafjölgun

Umræðan fór um víðan völl og frambjóðendur voru merkilega sammála um flest það sem rætt var. Gunnlaugur var spurður út í innflytendamálin og hann sagði að sem er að það hafi þurft að kreista innviðina í þeim efnum.

„Þetta hefur verið erfitt fyrir kennara. Við höfum lent hræðilega í þessu.“ 

Gunnlaugur sagðist hafa fylgst með Pallborði um Mosfellsbæ og þar hafi helst verið að skilja að þar hafi ekki verið einn einasti hælisleitandi búsettur meðan Reykjanesbær hefur tekið á móti þúsundum.

„Það verður að segja stopp og bæjarstjórnin hefði þurft að setja fótinn niður,“ sagði Gunnlaugur. Fjármagn komi frá ríkinu fyrir húsaleigu og framfærslu en bærinn hafi þurft að bæta við starfsfólki til að sinna ýmiskonar þjónstu fyrir þetta fólk.

„Við þurfum að fá að vita hvað allt þetta kostaðar,“ sagði Gunnlaugur. Og þær upplýsingar liggja ekki á lausu.

Arnar sagði að þetta hafi verið erfitt en það hafi snarlagast. „Þetta voru hundrað einstaklingar en eru núna 20. Þetta sé bara bara verkefni í nafni fjölbreytileikans. Gunnlaugur áréttaði að útlendingar og hælisleitendur eru ekki sami hluturinn. Guðný hjá Samfylkingu mótmælti því að bæjarstjórn hafi ekki ljáð máls á þessu gagnvart ríkisvaldinu.

Háreisti í sundlaugum og álag á almenningssamgöngur

Margrét Helga spurði Vilhjálm hvernig þessi mál horfðu við honum og hans flokki? Hans flokkur bæri ábyrgð á því að hingað streymdi fjöldi Úkraínu- og Venesúelabúum.

„Það er rétt en við náðum tökum á vandamálinu.“ Vilhjálmur sagði að þetta væri snúið, þetta væru annars vegar hælisleitendur sem ætluðu mögulega ekki að leggja til okkar samfélags, þetta væri misjafnt, og vildi kannski ekki fylgja reglum Íslendinga.

„Við þurfum að setja skýr mörk til að klára þessi mál gagnvart ríkisvaldinu og gagnvart þeim sem eftir eru, ef þeir ætla ekki að fara eftir okkar reglum,“ sagði Vilhjálmur og nefndi hegðun í sundlaug og í strætó. „Mögulega þurfum við að setja á eitthvað öryggisteymi meðan við erum að setja reglurnar.“

Vilhjálmur sagðist hafa séð þetta með eigin augum og heyrt sögur af hælisleitendum sem hefðu verið með háreisti og hættulega hegðun til að mynda í kringum unga krakka í sundlaug. Það þurfi að tryggja að öllum líði vel. En Reyknesingar væru þjálfaðir í að taka á móti nýjum íbúum.

Halldóra Fríða sagði að það þurfi að huga að ýmsu varðandi þessi mál.

„Við erum stolt af því að hafa verið fyrsta sveitafélagið sem fór í að þjónusta fólk sem er fjarri sínum heimahögum, að leita sér alþjóðlegrar verndar og við erum stolt af okkar fagfólki.“ Og þegar þetta fólk hefur fengið kennitölu beri þeim að þjónusta fólkið. Halldóra sagðist reyndar ekki hafa heirt af háreisti í sundlaugum en það hafi verið álag á almenningssamgöngum. Þetta hafi verið erfitt en nú horfi þessi mál öðruvísi við.

Ríkið velti hælisleitendum yfir sveitarfélagið að því forspurðu

Arnar tók undir það, auðvitað hafi þau fundið fyrir því á sínum tíma þegar mikið fólk var í Reykjanesbæ að leita eftir alþjóðlegri vernd. En aðlögunin skipti öllu máli og hann vildi hrósa velferðarsviði Reykjanesbæjar sem stóð sig virkilega vel gagnvart þessu verkefni.

Guðný sagði að vitaskuld hafi verið þrýstingur vegna þessara mála þegar fjöldinn kom yfir nóttu. Hún vildi mótmæla því að þetta væri sveitarfélaginu að kenna, ríkið hafi að sveitarfélaginu forspurðu tekið ákvörðun um það að leigja húsnæði undir þetta fólk, fyrst útlendingastofnun og þá vinnumálastofnun. „En þannig er það ekki í dag, en manni leiðist þessi misskilingur.“

Pallborðið má finna í heild sinni hér ofar og voru umræður einstaklega fjörlegar. Vísir vill hvetja kjósendur til að kynna sér frambjóðendur og áherslur þeirra með því að kynna sér þetta vel.